فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسخۀ پراکندۀ مجمع‌التواریخ یکی از هشت کتاب مصوّر شناخته شده‌ای است که برای شاهرخ پادشاه تیموری کتابت شده است. در حقیقت، بخش تاریخ پیش از اسلامِ آن، مجمع‌التواریخ حافظ ابرو و سایر بخش‌های آن جامع‌التواریخ رشیدالدین را تشکیل می-دهد. این کتاب در اوایل قرن بیستم به دنیای غرب راه یافته و در سال 1926 به صورت کامل در نمایشگاه بین‌المللی هنر ایران در موزۀ پنسیلوانیا به نمایش در آمده است. شواهد نشان می‌دهد که بلافاصله پس از آن نمایشگاه، نسخه مُثله شده و روند فروش برگ‌های مصوّر آن آغاز شده است. پراکندگی اوراق این کتاب در بیش از پنجاه مجموعۀ خصوصی و عمومی در سراسر جهان اگرچه سبب شهرت آن شده، اما مجال بررسی دقیق متن و تصاویر آن را از محققان گرفته بوده است. پس از هفت سال جست و جو، 146 برگ از 150 برگ مصوّر نسخه شناسایی شده است. از طریق مقایسۀ متن و تصاویر این نسخه با کتاب دیگری که به دست‌خطِ حافظ ابرو برای شاهرخ تولید شده، سه سبک متمایز را می‌توان در نقاشی‌های نسخۀ پراکنده تشخیص داد. این نوشتار با بررسی سبک شناختی این نقاشی‌ها نشان می‌دهد که حدود نیمی از صفحات مصوّرِ آن توسط دلالان طمع‌کار آثار هنری خلق و یا دست‌کاری شده‌اند.