عوامل مؤثر در تقویت پیوندهای اقتصادی بر اساس ظرفیتهای محلی در مناطق روستایی (مورد مطالعه بخش رضویه شهرستان مشهد)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری،گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
4 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
doi
10.22077/vssd.2025.9740.1324چکیده
توسعة فعالیتهای اقتصادی و تنوع فعالیتهای تولیدی مناطق روستایی سبب افزایش میزان سرمایه گذاری، تولید در سطح روستاها و در نهایت پایداری اقتصاد روستایی میگردد. تحقیق حاضر به تحلیل پیوندهای اقتصادی در بخشهای کشاورزی، صنعت و خدمات با بهره گیری از ظرفیتهای موجود پرداخته است. پژوهش حاضر از روش توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و میدانی استفاده گردید. جامعه آماری 303 نفر از خانوارهای روستایی از طریق فرمول کوکران، در 18 روستای بخش رضویه و 26 نفر از کارشناسان منطقه انتخاب شدند. جهت تجزیه تحلیل از آزمونهای همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون توکی در نرم افزار SPSS، تحلیل فضایی از نرم افزار GIS و مدل معادلات ساختاری در نرم افزار (smart (PLS استفاده شد. نتایج نشانمیدهد که ظرفیتهای عمومی و اقتصادی با توجه به ارزیابی شاخصها در وضعیت مطلوبی قرار نگرفتهاند. جهت تحلیل پیوندهای اقتصادی بر اساس ظرفیتهای محلی از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه و توکی استفاده شد. بررسی اختلاف روابط دو میانگین بین سه سطح از ظرفیتها در رابطه با پیوندهای اقتصادی نشان داد که ظرفیتهای عمومی و ظرفیتهای اقتصادی زیاد، نقشی در غنای پیوندهای اقتصادی داشته است. به منظور سنجش میزان تأثیر ظرفیتهای اقتصادی بر پیوندهای اقتصادی از مدل معادلات ساختاری استفاده گردید. لذا متغیر توسعه کشاورزی با ضریب تعیین 956/0 بیشترین تأثیر را بر پیوندهای اقتصادی داشته است. توسعه کشاورزی و فعالیتهای مکمل تأثیر معناداری با پیوندهای اقتصادی و توسعه کشاورزی تأثیر معناداری با فعالیتهای مکمل و احیای صنعت داشته است در حالی که احیای صنعت تأثیر کمی بر پیوندهای اقتصادی داشته است. همچنین مقدار R2 نشانمیدهد 4/93 درصد پیوندهای اقتصادی با توسعه کشاورزی، احیای صنعت و فعالیتهای مکمل تبیین شدهاست. لذا تأثیر ظرفیتهای اقتصادی بر پیوندهای اقتصادی قوی میباشد. یعنی به هر میزان ظرفیتهای اقتصادی بیشتر باشد پیوندهای اقتصادی بیشتر بوده است.