فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیر طرح‌های توسعه‌ای بر کیفیت محیطی روستاهای بخش مرکزی شهرستان درگز، در قالب یک مطالعه توصیفی–تحلیلی طراحی و اجرا شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه و پرسشنامه جمع‌آوری شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 172 خانوار تعیین و انتخاب پاسخ‌دهندگان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انجام گرفت. تحلیل داده‌ها با به‌کارگیری روش‌های آمار توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و ArcGIS صورت پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که 123 نفر از پاسخ‌دهندگان بهبود و 49 نفر کاهش کیفیت محیطی را پس از اجرای طرح‌ها گزارش کرده‌اند. آزمون آماری تفاوت معناداری بین وضعیت کیفیت محیطی قبل و بعد از اجرای طرح‌ها را تأیید کرد (z = -1.114، p = 0.111). از میان روستاهای مورد مطالعه، روستای اوتان‌لو با کیفیت محیطی «بسیار عالی»، نمونه‌ای موفق از هم‌افزایی مدیریت دولتی و طراحی مهندسی است؛ به‌طوری‌که بافت کالبدی–فضایی منسجم، شبکه چهارراهی منظم، هماهنگی در ساخت‌وساز و به‌کارگیری مصالح باکیفیت در معابر، به‌طور چشمگیری به ارتقای کیفیت محیطی این روستا کمک کرده است. در مقابل، روستای سعدآباد با وجود اجرای طرح، به‌دلیل عدم رعایت ضوابط فنی، استفاده از مصالح نامناسب و ساختار فضایی نامنظم، شاهد کاهش کیفیت محیطی بوده است. این یافته‌ها برجستگی نقش برنامه‌ریزی دقیق، نظارت کیفی و طراحی فضایی هوشمند در موفقیت طرح‌های روستایی را آشکار می‌سازد.