جریان شناسی ناکثین با تأکید بر نهج البلاغه
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، یزد،ایران
2 گروه علوم قر ان و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد،یزد
3 عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث،دانشکده الهیات،دانشگاه میبد،یزد
doi
چکیده
شورش ناکثین در دوران خلافت امام علی علیه السلام، یک رفتار جمعی خشونتآمیز و هنجارشکن و فرآیندی ناسازگار با تعادل اجتماعی بود. حکومت امامj که با شورای امت تشکیل شد، به نظر میرسید مقبول همگان قرار گیرد، ولی افرادی که مدعی مصاحبت با رسول خداa بودند، نظیر طلحه، زبیر و عایشه، جنگ جمل را بر آن حضرت تحمیل کردند. دو عامل محرومیت از اصل خلافت و عدم مشارکت در پستهای حکومتی نقش بسزایی در مخالفت و تقابل طلحه و زبیر با امام داشت. هرچند آن حضرت با راهکارهای مختلف کوشید تا شعله جنگ جمل را خاموش و از ریختن خون مسلمانان جلوگیری کند، اما به مقصود خویش در اصلاح بسیاری از آنان نرسید و فتنه آنان به جنگ کشیده شد. این پژوهش به شیوه توصیفیـ تحلیلی انجام گرفته به بررسی عوامل ایجاد آشوب و طغیانگری در حوزه حکومت اسلامی امام علی علیه السلام و تبیین چهرههای مؤثر ناکثین پرداختهاست. نتایج پژوهش نشان میدهد که مهم ترین انگیزههای سران جریان ناکثین در ایجاد شورش عبارت بود از: ریاستطلبی، سودجویی، دنیاگرایی وعدم تحمل عدل علوی. این جریان در عصر خود موجب انحراف برخی از مسلمانان و نیز ایجاد تفرقه درمیان امت اسلامی و پیدایش دو جنگ صفین و نهروان گردید و در پی آن، مذاهب کلامی و نحلههای فکری- عقیدتی مختلفی بوجود آورد که هر یک خود عامل اختلاف در بین مسلمین گردیدند.
