نقش‌آفرینی شبکه دسترسی در پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال روستایی (موردمطالعه: شهرستان اسدآباد)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22077/vssd.2025.8178.1274
چکیده

شبکه دسترسی روستایی به‌عنوان یک زیرساخت اساسی برای افزایش پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال عمل می‌کنند. بااین‌حال، بسیاری از مناطق روستایی، از جمله مناطق روستایی موردمطالعه، با چالش‌های بسیار فراوانی مانند نرخ بالای بیکاری، نوسانات جمعیتی ناشی از مهاجرت از روستا به شهر، سوءمدیریت منابع تولید، سطح پایین بهره‌وری عوامل تولید، و ناکافی بودن اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو هستند. زیرساخت این پژوهش به‌منظور بررسی این چالش‌ها و پر کردن شکاف میان وضعیت مطلوب و فعلی مناطق روستایی شهرستان اسدآباد، به بررسی نقش شبکه دسترسی روستایی در افزایش پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال در مناطق روستایی این شهرستان می‌پردازد. این پژوهش توصیفی - تحلیلی و کمی بر اساس پرسش‌نامه به بررسی رابطه میان متغیرهای تأثیرگذار و تأثیرپذیر پژوهش در چارچوب 8 شاخص در سطح 30 روستا و 368 خانوار به‌شکل تصادفی می‌پردازد. پایایی پرسش‌نامه با استفاده از آلفای کرونباخ با ضرایب 769/0 و 741/0 به ترتیب برای شبکه دسترسی روستایی و پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال ارزیابی شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. یافته‌ها حاکی از تأثیر مثبت و معنادار شبکه دسترسی روستایی بر پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال است. علاوه بر این، آزمون‌های t نشان‌می‌دهد که تنها خدمات و کیفیت شبکه دسترسی روستایی به‌طور قابل‌توجهی بر پویایی اقتصادی و تحرک اشتغال تأثیر نمی‌گذارد، در حالی که دیگر متغیرها رابطه معناداری را نشان می‌دهند. چون‌که کوهستانی بودن، شیب تند راه‌ها، آسفالت نامناسب، آسیب‌های جاده‌ای بر اثر یخ‌بندان در زمستان و غیره باعث می‌شود راه‌ها کیفیت لازم نداشته باشند. بنابراین، این مطالعه نتیجه‌گیری می‌کند که شبکه دسترسی روستایی با افزایش درآمد، کاهش هزینه‌ها، جذب سرمایه‌گذاری، افزایش تحرک اشتغال و تنوع بخشیدن به فعالیت‌های اقتصادی، نقش مهمی در تقویت پویایی اقتصاد روستایی دارند. در نتیجه ارتقای کیفیت و خدمات شبکه‌های دسترسی روستایی برای تحریک اشتغال و پویایی اقتصادی توصیه می‌شود.