طراحی مدل بازاریابی کارآفرینانه کانون های گردشگری بیابانی (مورد: روستاهای هدف بیابان لوت)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری کارآفرینی، گروه کارآفرینی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران

2 استادیارگروه حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت صنعتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22077/vssd.2025.8689.1296
چکیده

کارآفرینان گردشگری در مقیاس کوچک نقش مهمی در توسعه مقاصد گردشگری طبیعی، به‌ویژه در زمینه بیابان‌گردی، ایفا می‌کنند. ایجاد مدل‌های تجاری رقابتی و استراتژی‌های بازاریابی می‌تواند برای موفقیت این کارآفرینان و همچنین مقاصد طبیعی که در آن‌ها فعالیت می‌کنند، بسیار حائز اهمیت باشد. پهنه بیابان لوت، واقع در میان سه استان و روستاهای شاخص بیابان‌گردی شامل خراسان جنوبی (ده سلم)، کرمان (شهداد) و سیستان و بلوچستان (آبخوران)، دارای ظرفیت‌های منحصر به فردی برای توسعه گردشگری است. یکی از چالش‌های اصلی در رونق و ارتقاء گردشگری در این کانون‌ها، بازاریابی سنتی و نسبتاً ضعیف گردشگری و کارآفرینی است. بنابراین، توسعه دانش در مورد مدل‌های کسب‌وکار برای کارآفرینان گردشگری طبیعت‌گرا نیازمند یک رویکرد نظری جایگزین است. این پژوهش با هدف طراحی مدل بازاریابی کارآفرینانه کانون‌های گردشگری، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مدل داده تئوری داده بنیاد، بین 50 نفر از نخبگان، کارآفرینان و تورگردانان در روستاهای ده سلم، شهداد و آبخوران انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که شرایط علی مؤثر بر طراحی مدل بازاریابی کارآفرینانه شامل ابعاد اجتماعی، شرایط مقصد، توسعه گردشگری مقصد و رشد کارآفرینی می‌باشد. همچنین، شرایط مداخله‌گر شامل برقراری ارتباط، سرمایه‌گذاری جدید و پیش‌بینی‌پذیری است. شرایط زمینه‌ای نیز شامل جمع‌آوری منابع، سرمایه‌های انسانی موجود در مقصد و بهره‌وری می‌باشد. در نهایت، شایسته‌سالاری، ایجاد موازین حسن اجرای بهینه، سرعت و دقت، و ارتقاء کارآفرینی و گردشگری به‌عنوان پیامدهای راهبردی شناخته می‌شوند.