نقد چارچوب تحلیلی مواجهه با فساد و رانت‎جویی در مقالات فارسی‌زبان

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا نظریۀ دولت رانتی آن گونه که در مقالات فارسی‌زبان انعکاس یافته، می‌تواند به عنوان ابزار تحلیلی مناسبی برای تبیین فساد اداری به کار رود یا نه. از این رو، به مطالعۀ 44 مقاله در این زمینه پرداخته و با روش تحلیل مضمونی، پس از رسیدن به اشباع نظری، اصول موضوعه‌ای را استخراج کرده که در ارتباط شبکه‌ای با همدیگر، شالودۀ بنیادینِ طیف متنوعی از مقالات چاپ‌شده را تشکیل می‌دهند. در ادامه، نشان داده ‌شد که این انگارۀ شبکه‌ای برای بقای خود، ناچار واقعیت را نادیده می‌گیرد و آن را به قامت خود درمی‌آورد. نتیجۀ چنین انگاره ای این است که مقالات علمیِ فارسی‌زبان، در این زمینه، به جای کمک به فهم فساد اداری، واقعیت را نادیده می گیرد، لذا کاربست آن به عنوان ابزار تحلیلی مناسب، نیازمند بازبینی جدی است. در پایان نیز، ضمنِ نقد اصول موضوعۀ این انگاره، بر بخش‌هایی از واقعیت تأکید گردید که از دید چنین «منظومۀ اندیشگی» پنهان مانده و لذا نیازمند تأمل و بازبینی است.