فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرها اگرچه به‌عنوان محرکی برای توسعه پایدار روستاها قلمداد می‌شوند، اما در صورت عدم مدیریت صحیح می‌توانند به چالش‌هایی جدی برای هر دو محیط شهری و روستایی تبدیل شوند. شناخت این چالش‌ها و تلاش برای کاهش اثرات منفی آن‌ها بر روی ساختار و کارکرد سکونتگاه‌های روستایی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف ارزیابی وضعیت توسعه پایدار روستاهای پیرامون شهر بجنورد و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، از روش تحلیل ساختار و سناریونویسی استفاده نموده است. باتوجه‌به ماهیت تحقیق، افراد نمونه (20 نفر) از میان کارشناسان متخصص به روش گلوله برفی انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل MicMac، عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار این روستاها شناسایی و روابط بین آن‌ها تحلیل شد. برای تدوین سناریوها از نرم‌افزارMorphol استفاده‌شده است. سپس از بین دو هزار سناریوی دارای اعتبار، پنج سناریو دارای مقاومت بالا در برابر تغییرات انتخاب گردید که سناریو اول با بالاترین درصد احتمال وقوع و تکرار بالا 90% مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل سناریوها حاکی از آن است که شهر بجنورد به‌عنوان مرکز استان، علی‌رغم پتانسیل‌های موجود، هنوز نتوانسته به‌عنوان یک پیشران قوی در توسعه پایدار روستاهای اطراف عمل کند. توسعه پایدار روستاهای پیرامون بجنورد با بیشترین سناریوی بدبینانه(5 عدد) در زمینه‌های (اشتغال، کشاورزی، موقعیت مرزی، خشکسالی، منابع آب شرب) مواجه هستند. همچنین در زمینه (مدیریت کلان، خدمات درمانی و آموزشی) با وضعیت بینابینی مواجه است که با توجه به روند موجود به سمت وضعیت بدبینانه در حال تغییر وضعیت هستند. جهت دستیابی به توسعه پایدار در روستاهای مورد مطالعه، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌های حمایتی از بخش کشاورزی، منابع آبی، گردشگری و صنایع کوچک و متوسط تقویت شود، در زیرساخت‌های روستایی سرمایه‌گذاری شود و مشارکت جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها افزایش یابد.