طراحی شاخص اسلامی توازن مصرف به عنوان بدیل شاخصهای متعارف نابرابری و بررسی اثر خمس بر توازن (با تأکید بر نظر شهید صدر (ره))
نویسندگان
1 دانشجو کارشناسی ارشد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
doi
10.30497/ies.2024.245264.2195چکیده
یکی از اصلیترین پیشنیازهای سیاستگذاری در جهت کنترل و رفع نابرابری و نیز بررسی پیآمد توزیعی سیاستها، سنجش نابرابری و پایش وضعیت آن در جامعه است. از سویی، پاسخ این پرسش که «آیا حدی از نابرابری موجه است؟ و اگر آری، با چه تحلیلی و تا چه اندازهای؟»، نیازمند یک نظریه عدالت و نیز سنجهای مبتنی بر معیارهای ارزشی است. در این پژوهش در کنار نقد مبانی نظری سنجههای متعارف نابرابری درآمد و ارائه تعریف اسلامی «توازن» مصرف (محدوده میان فقر و اسراف) به عنوان تحلیلی بدیل، به دنبال معرفی شاخص متناسب با این تعریف ارزشی، سنجش آن برای اقتصاد ایران (1390-1399) و برآورد اثر مالیات اسلامی خمس بر توازن هستیم. با مطالعه منابع دینی و استنباط علمای اسلامی (با تأکید بر نظر شهید صدر (ره))، نسبت فقر و اسراف در مصارف جامعه و به عبارتی عدم توازن مصرف به عنوان یک سنجه اسلامی و معیار نابرابری ناموجه معرفی میگردد. برآوردها بیانگر روند افزایشی توازن در سالهای مورد بررسی است. از سوی دیگر در بخش پایانی مقاله نشان دادهایم که در صورت اجرای خمس شاهد افزایش سطح توازن در اقتصاد ایران خواهیم بود.
