فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تزیین کاخ‌ها، بناهای عمومی و خصوصی در دوره‌ی صفوی رونقی فراوان داشت، چنانچه آرایه‌های گوناگونِ به‌کاررفته، شامل انواع مختلفی در طرح و نقش و اجرا است که با وجود پژوهش‌های بسیار، اطلاعات کاملی درباره‌ی چگونگیِ همه انواع این تزیینات وجود ندارد. تحقیقات در این زمینه نیز اغلب پیرامون انواع شیوه‌های رنگی و پرکار است، و شناختِ تزیینات ساده‌تر به نوعی در سایه و حاشیه قرار گرفته‌است. در میان همه‌ی گونه‌های تزیینات در دوران صفوی، برخی از سطوح به‌صورت ساده و سفیدرنگ با جلوه‌ای صدف‌گونه و درخشان تزیین شده‌اند. هدفِ این پژوهش شناساییِ نوع ماده‌ی بکاررفته برای ایجاد چنین جلوه‌ای در کاخ هشت‌بهشت و یکی از خانه‌های تاریخی اصفهان است. شناسایی این شیوه‌ی تزیینی با اتکا بر مشاهدات میدانی، منابع تاریخی و بکارگیری روش‌های دستگاهی آزمایشگاهی صورت‌گرفت چراکه تنها با بسنده‌کردن به روش‌های تجربی و بازخوانی منابع کهن نمی‌توان به بازشناسی کاملِ روش‌های بکاررفته در گذشته، دست‌یافت. دستیابی به شناختِ یکی از گونه‌های آرایه‌های معماری ایرانی با چنین روش‌هایی می‌تواند گامی در جهت رفع ابهامات هنر نقاشی‌های دیواری در ایران باشد. نتیجه‌ حاکی‌از استفاده از پولک‌های برخی کانی‌های گروه میکا با جلای شیشه‌ای و صدفی است که درگذشته با عنوان سنگ‌طلق شناخته می‌شد و در پژوهش پیش‌رو با خوانش متون تاریخی، دیگر کاربردهای هنریِ آن در کتابت و کتاب‌آرایی بررسی خواهندشد.