عوامل و زمینه‌های ظهور و تقویت حزب‌الله در لبنان در دهه‌ی 1980 با تأکید بر نقش ایران

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان

2 دانش آموخته دکتری روابط بین‌الملل از گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

3 استاد روابط بین ‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان و دانشکده مطالعات بین الملل دانشگاه سان یات سن چین

doi
10.30479/psiw.2023.17793.3149
چکیده

هدف: ظهور و تقویت حزب‌الله در لبنان، در ابتدای دهه 1980 که متأثر از انقلاب اسلامی ایران بود و نقش ایران در قدرت‌یابی این جنبش شیعیِ، دارای راهبرد مقاومت از یک گروه چریکی و شبه ­نظامی کوچک به ­عنوان بازیگری منطقه‌ای، مورد توجه تحلیل‌گران مسائل خاورمیانه بوده است. از این ­رو، هدف مقاله حاضر تبیین چگونگی ایفای نقش ایران در زمینه‌‌ی بسترسازی ظهور حزب‌الله، شکل‌گیری و تقویت این جنبش است.روش: این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی انجام شده است. یافته‌ها: در ظهور و شکل‌گیری حزب‌الله دو مؤلفه هویت، امنیت و بقای مادی نقش‌آفرین بوده است و انقلاب اسلامی ایران و کنش‌های ایران در ابتدای دهه 1980 به انحای مختلف در ظهور و تقویت این جنش شیعی ضداسرائیلی تأثیرگذار بوده‌اند که این امر، از یک­ سو در قالب شکل‌گیری هویت حزب‌‌الله و ایجاد هویت مقاومت ضدصهیونیستی در آن بروز یافته است و از سوی دیگر، منجر به تشدید تحرک نظامی شیعیان و سازمان­دهی و انسجام و تقویت توان نظامیِ این شیعیان،‌ همسو با انقلاب اسلامی در چارچوب جنبش حزب‌الله گردیده است. این امر، ناشی از هم‌زیستی عمیق بین اولویت‌های ایدئولوژیک و استراتژیک ایران در خصوص حزب‌الله بوده است که به تأمین منافع استراتژیک و ایدئولوژیک ایران نیز انجامید و به ­تدریج منجر به ارتقای جایگاه حزب‌الله برای ایران و سوریه، از بازیگری محلی در دهه 1980 به دارایی استراتژیک در سطح منطقه‌ای در دهه‌های اخیر گردید.نتیجه‌گیری: شکل‌گیری حزب‌الله در لبنان، برخاسته از مؤلفه‌های هویتی ناشی از ایدئولوژی اسلام سیاسی شیعی و مبتنی بر ملاحظات واقع‌گرایانه ایران در جهان عرب و به­ صورت خاص لبنان و موضوع و آرمان فلسطین و مقابله با اسرائیل و متأثر از اتحاد ایران و سوریه بوده است.