مطالعه تطبیقی نظام یکپارچه مالیاتی-حمایتی و روش مالیاتستانی و پرداختهای حمایتی در اسلام
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دکترای فلسفه اقتصاد اسلامی، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.
doi
10.30497/ies.2024.245961.2213چکیده
نظام یکپارچه مالیاتی-حمایتی حاکی از الگویی از نظام مالیاتی است که با نظام حمایتی مرتبط بوده و همافزایی اطلاعاتی و عملیاتی را در پی داشته باشد. ازآنجاکه بررسی ارتباط میان دو الگوی یکپارچه و الگوی اسلامی، ابعاد و الزامات مخصوص خود را دارد، با مقایسه مشخصههای نظام یکپارچه با انواع منابع بیتالمال در صدر اسلام، تنها «انطباق نسبی» نظام یکپارچه مالیاتی-حمایتی با مجموع روشهای مالیاتستانی و پرداختهای حمایتی در اسلام دیده میشود؛ به این معنا که نسبت به برخی شیوهها، انطباق کامل مشخصهها وجود دارد و نسبت به برخی شیوههای دیگر، تنها بعضی مؤلفههای نظام یکپارچه از شیوه مالیاتستانی اسلام قابل استنباط هستند. نتایج این پژوهش نشان میدهد نظام یکپارچه مالیاتی-حمایتی مشخصههایی چون تعیین آستانه بدهی مالیاتی، اخذ مالیات از ثروتمندان، وجود معافیتهای مالیاتی مشروط به درآمد، پرداخت یارانه به نیازمندان و تأمین مالی برنامههای حمایتی از کانال مالیاتها را داراست که روشهای مالیاتستانی زکات ابدان و خمس ارباح مکاسب با آنها انطباق کامل دارند و روشهای خراج، زکات اموال، خمس امور حیازتی و جزیه برخی از آن مشخصهها را تأیید کرده و نسبت به برخی دیگر مخالفت مبنایی ندارند. در این میان تأمین مالی برنامههای رفاهی از محل مالیاتها، تنها مشخصهای از نظام یکپارچه است که در وجوه مصرف انواع منابع بیتالمال دیده میشود.