عوامل تأثیرگذار بر افزایش تابآوری سکونتگاههای روستایی در برابر زلزله (مورد مطالعه: شهرستان نیر)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22077/vssd.2024.7464.1250چکیده
سکونتگاههای روستایی بهدلیل قابلیت زیست بالا و برخورداری از شرایط مناسب زندگی میتواند منجر به ایجاد امید، سرزندگی و نشاط در بین ساکنان خود شوند و آسیب پذیری کم در این سکونتگاهها که نشان دهنده شرایط سازگار است، میتواند منجر به افزایش تابآوری روستایی گردد. در ارتقای تابآوری سکونتگاههای روستایی در برابر مخاطره زلزله عوامل متعددی دخیل هستند که عبارتند از عوامل اقتصادی، اجتماعی، زیرساختی، محیطی، سیاسی و قانونی، نهادی و مدیریتی و غیره. لذا، هدف از این پژوهش تحلیل عوامل مؤثر در ارتقای تابآوری سکونتگاههای روستایی شهرستان نیر در برابر زلزله است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی و برای جمعآوری دادهها از روشهای اسنادی و میدانی استفاده گردید. قلمرو مکانی تحقیق روستاهای شهرستان نیز از توابع استان اردبیل میباشد که با استفاده از 4 فاکتور، 1) تعداد جمعیت و خانوار، 2) فاصله از گسل اصلی فعال، 3) طبقهبندی ارتفاعی و 4) توزیع جغرافیایی، تعداد 30 روستا برای انجام تحقیق انتخاب شدند. روستاهای نمونه مجموعاً دارای 1818 خانوار و 5912 نفر جمعیت میباشند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 368 خانوار بهعنوان نمونه انتخاب گردیدند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمونهای تیتک نمونهای، رگرسیون چند متغیره و تحلیلمسیر استفاده شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد، عاملهای زیرساختی، اقتصادی، سیاسی و قانونی به ترتیب بهعنوان مهمترین عوامل مؤثر در ارتقای میزان تابآوری روستاییان در برابر سانحه زلزله در شهرستان نیز شناخته شدند، در این میان عامل نهادی و مدیریتی با تأثیر کلی 517/0- کمترین نقش را در افزایش تابآوری سکونتگاههایی روستایی در برابر زلزله داشته است.