کتیبههای نستعلیق عمارت مسعودیه و بررسی انتساب آنها به زرین قلم
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
2 استادیار و عضو هیئت علمی فرهنگستان هنر. شهر تهران، استان تهران
3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
doi
10.22059/jfava.2020.285951.666279چکیده
باغعمارت مسعودیه به دستور مسعود میرزا، ملقب به ظلالسلطان در سال ۱۲۹۵ ه.ق. و به سرکاری رضاقلیخان و سایر هنرمندان طراز اول دوران، بنا شده است. کتیبههای این مجموعه که تماماً به خط نستعلیق نگارش شدهاند، علاوه بر کیفیت بالای هنری، بازنمودی از تاریخچه بنا و جایگاه بانی آن از طریق محتوای متون است. هدف از این پژوهش، بررسی نقش کتیبهها به عنوان عناصر تزیینی، محل نصب کتیبهها، شیوه نگارش خطوط نستعلیق به ویژه کتیبۀ نادر نگاشته شده توسط عبدالحسین زرینقلم و نیز مضمون متون و اشعار کتیبهها به عنوان نمودی از تاریخچه کمتر دیده شده این عمارت است. در این پژوهش با راهبرد تفسیری–تاریخی و بر پایه مطالعات کتابخانهای و بررسیهای میدانی و با رویکردی کیفی، ابتدا به بررسی میدانی از طریق عکاسی و مستندنگاری کتیبههای عمارت مسعودیه پرداختهشد و بر مبنای مدارک تصویری و نوشتاری کتابخانهای، به خوانش متون کتیبهها و شناخت کتیبهنگاران این آثار و مقایسه تطبیقی با دیگر آثار این هنرمندان پرداخته شد. با توجه به نوع خط، ترکیببندی و تاریخ نگارش خطوط، پرسش کلیدی این پژوهش در کنار مرور کتیبههای ارزشمند این بنا، بررسی انتساب دیگر کتیبههای بدون رقم این مجموعه به عبدالحسین زرینقلم یا دیگر هنرمندان بزرگ این دوره همچون میرزاغلامرضا بودهاست. نتیجه پژوهش حاکی از احتمال انتساب سایر کتیبههای بدون رقم عمارت مسعودیه به زرینقلم است.
