ریخت شناسی خواب نگارههای شاهنامهی تهماسبی بر اساس نظریه پراپ
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه تهران
2 هنرمند حوزه هنری
doi
10.22059/jfava.2019.276371.666157چکیده
از مباحث مهم نگارگری، بررسی شکلشناسانهی عناصر تصویری و کارکرد آنها در پیشبرد روایت تصویری است. این پژوهش، با هدف دستیابی به این مهم، خوابنگارههای شاهنامه تهماسبی را مورد بررسی ریختشناسانه قرار داده است. لذا این سؤال را طرح کرده است؛ عناصر سازندهی نگارههای شاهنامهی تهماسبی در بازتولید موضوع خواب و رؤیا چه کارکرد و خویشکاریای دارند؟ این تحقیق از زاویهای نو به موضوعی که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته، پرداخته است. کمبود یا نبود پژوهشی در نگارگری با موضوع "خواب" و "رؤیا"، نگارندگان این تحقیق را بر آن داشت تا به شیوهی توصیفی - تحلیلی، به بررسی شکلشناسانهی داستانهای مصور شاهنامهی تهماسبی با موضوع رؤیا بپردازند. با توجه به یافتههای تحقیق میتوان نتیجه گرفت، که خویشکاری عناصر تصویری در سه حوزه قابل دستهبندی است. 1- تمام عناصر تصویری به ساختار شکلی اثر کمک کرده و ترکیببندی آنها را تکمیل میکنند. 2- برخی از خویشکارهها در هر سه نگاره مشترک هستند و میتوان کارکرد آنها را در حیطهی روایت صریح داستان دانست. 3- برخی از عناصر تصویری در هر سه نگاره، کارکرد نمادین دارند. تعداد این عناصر نمادین کم و زیاد میشود اما در هر سه نگاره چنین عناصری دیده میشود.