فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقش‌پذیری ژنومی، بیان اختصاصی فقط یک آلل از یک ژن بر اساس منشاء والدی است که یکی از موارد وراثت اپی‏ژنتیک می‏باشد. مکانیسم‏های اپی‏ژنتیکی از جمله عوامل تغییر دهنده ساختار کروماتین، عوامل تغییر دهنده هیستون‏ها و واریته‏های هیستونی، متیلاسیون DNA و RNAهای کوچک و بزرگ تنظیمی هستند که با تغییر الگوی بیان ژن‏ها در والدین باعث بروز پدیده نقش‏پذیری ژنومی می‏گردند. ویژگی یک سلول به طور عمده به الگوی بیان ژنی آن بستگی دارد. در موجودات دیپلوئید، سلول‏های سوماتیکی دو کپی از ژن‏ها را دارند که هر کدام از یک والد به ارث می‏رسد و بیان آلل هم از هر دو والد امکان‏پذیر است. در حالی که در نقش‌پذیری ژنومی تنها یکی از آلل‏های از والدین بیان می‏شود و آلل دیگر ژن خاموش می‏ماند. عموماً بیان ژن تک آللی در موجود دیپلوئید یک عیب محسوب می‏شود، زیرا جهش‏های القا شده نمی‏توانند توسط یک لوکوس هومولوگ موجود در همان هسته تکمیل شوند. در اینجا، با مرور انواع نقش‌پذیری ژنومی و مکانیسم‏های اپی‏ژنتیکی کنترلی آنها و روند تکامل این پدیده را در گیاهان بحث می‏کنیم.