بررسی روند تکامل و نقش موربنویسی در صفحهآراییِ نسخخطی از سده چهارم تا نهم هجری
نویسندگان
1 گروه هنر اسلامی،دانشکده حفلظت و مرمت،دانشگاه هنر تهران,تهران،ایران
2 گروه هنر اسلامی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر تهران،تهران،ایران
doi
10.22059/jfava.2018.260969.665975چکیده
مطالعه بر روی نسخههای خطی نشان میدهد یکی از عواملی که باعث گردیده تا شیوهی تازهای از نگارش و به دنبال آن چینشهای مختلف و متنوعی از خطوط و تزیینات در صفحات یک نسخه شکل بگیرد، موربنویسی است. اما مطالعاتی که سیر تحول و تکامل این شیوۀ نگارش را نشان دهد، تا کنون انجام نشده است. نگارندگان در این پژوهش برای یافتن پاسخی به این پرسشها که: موربنویسی از چه زمانی و درکدام نسخهها آغاز شد؟ چگونه به عنصری برای صفحه آرایی تبدیل شد؟ و چگونه بر دیگر عوامل تزیینی صفحه تاثیر گذاشت؟، نسخههایی با موضوعات مختلف و پیش از سده نهم را در کتابخانههای داخل و خارج از کشور به روش تحلیلی- توصیفی مورد مطالعه قرار دادهاند. در نتیجهی این پژوهش، قدیمترین موربنویسی متعلق به نسخههای علمیِ سده چهارم شناخته شدهاست، همچنین موربنویسی در صفحهآرایی، موجب ایجاد تنوع در نحوۀ چینش سطور در جهت ممانعت از یکنواختی صفحات و استفاده بهینه از تمامی فضای پیرامونی یک صفحه گردیدهاست و علاوه بر آنها، موربنویسی عاملی شدهاست برای اضافه شدن عناصر جدیدی همچون سرلوح مورب و لچکیها به آرایههای تزیینی یک نسخه.