تحلیلی بر روش‌شناسی فن وقایع حساس: نگاهی فلسفی، اجرایی و انتقادی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
چکیده

روش­شناسی «فن وقایع حساس» با وجود قدمت بیش از نیم قرن، هنوز در ایران ناشناخته بوده و در بیشتر کتاب­های روش پژوهش از این روش‌شناسی سخنی به میان نیامده است. با وجود ابداع روش­شناسیِ «فن وقایع حساس» در دوره تسلط اثبات­گرایی بر علم‌الاجتماع، این روش‌شناسی در سال­های اخیر و در حوزه پژوهش­های کیفی و پارادایم­های تفسیری و ساخت­گرایی با اقبال قابل‌توجهی روبرو شده است. مقاله حاضر در تلاش است با واکاوی مبانی تاریخی- فلسفی این روش­شناسی، پژوهشگران کشورمان را با آن آشنا کرده و سپس با تشریح اسلوب اجرایی پژوهش وقایع حساس در حوزه علم­الاجتماع، آن‌ها را به انجام پژوهش­هایی با این شیوه پژوهشی ترغیب کند. در این مقاله جایگاه پارادایمی این روش­شناسی، سیر تطور، شیوه انجام پژوهش با این روش‌شناسی و چگونگی تعیین مؤثق‌بودن و پایایی نتایج به‌دست آمده از آن مورد بحث قرار می‌گیرد. مقاله حاضر با بیان مزیت­ها و انتقادات مترتب بر این روش­شناسی به پایان می­رسد.