الگوی بهینۀ پذیرش و موفقیّت طرح های توسعۀ روستایی؛ مطالعه طرح توسعۀ مشارکتی فناوری در شهرستان‌های سوادکوه شمالی و قائم شهر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، عضو قطب مطالعات و برنامه ریزی روستایی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22077/vssd.2024.5839.1146
چکیده

برای درک درست از چگونگی انتشار نوآوری­ها در جامعه، لازم است درک درستی از فرآیند پذیرش آن­ها وجود داشته باشد؛ چراکه افراد در این فرآیند از یکدیگر یاد می­گیرند و برهم تاثیر می­گذارند. هم­چنین توسعۀمشارکتی­فناوری به کشاورزان اجازه می­دهد یاد بگیرند و آن­چه ­را که موردنیاز است انتخاب کنند. براین­اساس، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بهینۀ پذیرش طرح­های توسعۀ روستایی، تصمیم دارد نقش مولفه­های مؤثر با فرض این­که عناصر اصلی نظام پذیرش هستند را مطالعه کند. این پژوهش از لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری در این مطالعه بهره‌برداران، مروجان و مدیران 10 روستای شهرستان‌های سوادکوه و قائم­شهر می‌باشد که 283 نفر به­صورت طبقه‌بندی با انتساب بهبنه انتخاب شدند. اطلاعات به دو شیوۀ میدانی و کتابخانه­ای جمع­آوری و پس از تعیین روایی و پایایی، با استفاده از تحلیل‌ها توصیفی و تحلیل عاملی مورد تجزیه­وتحلیل قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که الگوی بهینۀ پذیرش شامل عناصری همچون خصوصیات فناوری/ طرح، خصوصیات جامعۀ محلی، خصوصیات پذیرندگان، خصوصیات مروج، عملکرد مدیران ملی و محلی و هم­چنین اثرات طرح جهت گسترش پذیرش، می­شود. از بین آن­ها در بخش میانگین­ها، خصوصیات پذیرنده، مروج و اثرات طرح دارای بیش­ترین تاثیر بودند و در تحلیل عاملی نیز «اثرات طرح» بیش­ترین نقش را درمیان عوامل موثر بر پذیرش نوآوری‌ها داشت؛ درواقع پس از پذیرش توسط گروه­های اول و مشخص شدن آثار آن، سایرین نیز ترغیب به پذیرش می­شوند؛ درنتیجه نوآوری و فناوری میان روستاییان گسترش می­یابد.