بررسی جایگاه اسلام و مسلمانان در سیاست خاورمیانه ای روسیه پس از انقلاب های عربی
نویسندگان
1 دانش آموخته گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
doi
10.30479/psiw.2023.18705.3227چکیده
هدف: اگرچه فدراسیون روسیه، بهندرت بهعنوان کشوری با هویت اسلامی شناخته میشود، اما اسلام همواره دومین دین بزرگ این سرزمین بوده است. با وجود برآوردهای متفاوت از تعداد مسلمانان روسیه، بر اساس برخی آمارها، این کشور جمعیتی حدود 25 میلیون مسلمان از نژادهای مختلف قومی را در خود جای داده است. طبق این داده ها، می توان ارزیابی نمود که روسیه دارای بیشترین جمعیت اقلیت مسلمان در کل اروپاست. رهبران و سیاستمداران روسیه، به طور مکرر بر اهمیت دین اسلام به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از ساختار فرهنگی و اجتماعی این کشور تأکید میکنند. اهمیت روزافزون اسلام در روسیه، سرنوشت سیاسی این کشور را در سه بعد تعادل جمعیتی، موقعیت منطقه ای و بین المللی و دگرگونی هویت ملی تحت تأثیر قرار داده است؛ لذا هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی نقش و جایگاه اسلام و مسلمانان در روسیه (به عنوان میراث دار نظام کمونیستی شوروی) در سیاست خارجی مسکو بوده و سؤال محوری آن، چیستی جایگاه اسلام و مسلمانان در سیاست خاورمیانه ای روسیه، پس از انقلابهای عربی تا کنون است.روش: این مقاله، به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع اسنادی – کتابخانهای نگارش شده است.یافته ها: یافته های پژوهش، نشانگر آن است که با توجه به نقش آفرینی دین اسلام و مسلمانان در روند شکل گیری هویت، مناسبات داخلی و تعاملات بین المللی روسیه و همچنین تأثیر عامل اسلام بر تحولات و دورنمای مسائل امنیتی روسیه، سیاست خارجی این کشور در مقطع پس از وقوع انقلابهای عربی تاکنون، مبتنی بر مبارزه با بنیادگرایی دینی، پرهیز از ورود به شکافهای مذهبی شیعه – سنی و تلاش برای بهبود تصویر روسیه در میان جوامع اسلامی سنی مذهب در منطقه خاورمیانه بوده است.نتیجه گیری: مقاله حاضر به این نتیجه رسیده است که پس از انقلاب های عربی، روسیه با درک تهدید بنیادگرایی اسلامی و گسترش آن در جمهوری های مسلمان نشین خود از سوی کشورهای اسلامی سنی مذهب، سیاست متوازنی در قبال کشورهای اسلامی خاورمیانه اتخاذ نموده است. لذا انتظار می رود؛ نقش اسلام در سیاست خارجی روسیه افزایش یابد و دولتمردان روسی، تمایل بیشتری به تعامل سازنده با کشورهای اسلامی خاورمیانه پیدا کنند. افزایش روزافزون گرایش شهروندان روسی به اسلام، بر وضعیت داخلی روسیه و گزینه های سیاست خارجی آن در میان مدت و بلندمدت تأثیر می گذارد.
