بررسی اثرات گردشگری بر مناطق روستایی؛ مورد مطالعه بخش مرکزی شهرستان بافت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی،گروه جغرافیا،دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 استادیار رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی، گروه جغرافیا،دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 دانشیار رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی، گروه جغرافیا،دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22077/vssd.2024.7042.1218چکیده
رونق گردشگری در مناطق روستایی باعث رشد اقتصادی ساکنان میشود در حالی که گردشگری پیامدهای مثبت و منفی اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی و کالبدی را به همراه داردکه در صورت ادامه یافتن آثار منفی گردشگری میتواند مانعی اساسی بر سر راه توسعه روستاها باشد. در این پژوهش آثار اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی و کالبدی گردشگری را بر توسعه روستایی شهرستان بافت بررسی شد. جامعه آماری، 2512خانوار روستاهای شهرستان بافت میباشد که بر پایه فرمول کوکران، 333 خانوار با روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شد. ابزار اصلی پژوهش پرسشنامهای بود که روایی آن از طریق آلفای کرونباخ بررسی شد (9/0=a ). تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و Amosانجام شد. به منظور بررسی برازش مدل اندازهگیری سازه اثرات گردشگری بر توسعه روستایی، دادههای گردآوری شده با نرم افزار Amos،و روش های آماریTو پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نشان میدهدکه توسعهگردشگری در محدوده مورد مطالعه در زمینههای اقتصادی، اجتماعی، ،زیست محیطی و کالبدی اثراتی را موجب شده است که برخی جنبه مثبت و برخی جنبه منفی داشتهاند. گردشگری در زمینه اقتصادی، باعث اشتغالزایی و افزایش درآمد شده اما اثرات منفی آن از جمله افزایش قیمت کالاها ، سوداگری زمین و افزایش ساخت وساز بوده است که از نظر اقتصادی موفق عمل نکرده است. در زمینه اجتماعی، اثرات مثبتی همچون افزایش تعلق مکانی ، آشنایی و افزایش تعامل روستاییان با گردشگران و... داشته است. درعامل زیست محیطی و کالبدی موجب آگاهی روستاییان به حفظ محیط زیست و افزایش زیرساختهایی خدماتی شده است.ضریب تأثیر بدست آمده بین توسعه گردشگری و هر کدام از چهار مؤلفه مورد بررسی عبارتند از: در بعد اقتصادی (94/0)، کالبدی (91/0)، زیست محیطی (88/0) و اجتماعی (79/0). بر این اساس، در روستاهای مورد مطالعه بیشترین تأثیر را بعد اقتصادی و کالبدی میتواند بر توسعه گردشگری داشته باشد.