فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سکونتگاه‌های روستایی با خصوصیاتی نظیر موقعیت جغرافیایی، ویژگی‌های محیطی، ساختار کالبدی- فضایی و سطح برخورداری معمولاً بیشترین بحران‌ها را در زمان بروز مخاطرات تجربه می‌نمایند. ازاین‌رو شناسایی آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی با در نظر گرفتن متغیرها و عوامل مؤثر، از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری، کاهش خطر و مدیریت مخاطرات در روستاها به‌شمار می‌رود. در شناسایی، اولویت‌بندی و نحوه اقدام در روستاهای در معرض خطر سوانح طبیعی، از 48857 روستای بالای 20 خانوار در سراسر کشور، حدود 9000 روستای در معرض خطر با ریسک بالا در 5 اولویت دسته‌بندی و 1418 روستا با اولویت اول مورد بازدید میدانی قرار گرفت. سپس گزارش‌های بازدید با استفاده از نرم‌افزار NVIVO تحلیل محتوایی شد. نتایج نشان داد که از 1418 روستای بازدید شده، 1169 روستا با مخاطره سیلاب، 638 روستا با مخاطره زلزله، 393 روستا با حرکات دامنه‌ای (زمین‌لغزش، سنگ‌افتان و غیره)، 33 روستا با فرونشست و فروچاله و 18 روستا با خطر ماسه‌های روان مواجهند و برخی از روستاها به‌صورت همزمان چندین مخاطره را تجربه می‌کنند. همچنین پس از دسته‌بندی و تعیین فراوانی راهکارهای پیشنهادی جهت کاهش خطر سوانح در روستاهای درمعرض، ساماندهی رودخانه‌ها و مسیل‌ها با 05/26 درصد، اجرای طرح‌های آبخیزداری با 16/17 درصد، جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی و زیرزمینی با 17/10 درصد، ایجاد / بهسازی امکانات زیربنایی با 43/8 درصد و رعایت حد و حریم بستر با 04/8 درصد، بالاترین آمار را به خود اختصاص دادند. هم‌زمانی آمار بالای روستاهای درمعرض خطر سیلاب و پرتکرارترین مشکلات شناسایی شده در روستاها در حوزه‌ی کاهش خطر سیلاب، و از طرفی ویژگی طبیعی و جغرافیایی کشور ما و تشدید اثرات تغییر اقلیم و نظریه‌های موجود بر پایه افزایش احتمال وقایع حدی، ضرورت توجه به عملکرد دستگاه‌های ذی‌مدخل و شفاف‌سازی تکالیف و مسئولیت‌های ذاتی هر دستگاه و روابط میان متولیان و ذی‌مدخلان در ارتباط با چالش‌های شناسایی شده را بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد.