تبیین مفهوم خلق پول از هیچ در نظام بانکداری متعارف و حرکت بهسمت بانکداری اصل ذخیره کامل: کاربردی از مدل سازگار جریان ـ سهام
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه ولیعصر (عج)، رفسنجان، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه اراک، اراک، ایران
3 پژوهشگر اقتصادی
doi
10.30497/ies.2021.75615چکیده
بحرانهای اخیر مالی و بانکی در دنیا، سبب بروز نگرانیهایی در میان اقتصاددانان در ارتباط با عدم کارایی بانکداری متعارف شده است. در بانکداری متعارف، بانکها از طریق خلق اعتبار و خلق پول، سبب افزایش نقدینگی و تقاضا کاذب و درنتیجه بسیاری از پیامدها نابسامان اقتصاد از جمله تورم، بیکاری، توزیع ناعادلانه، رکود و .... شدهاند. در طی دهههای اخیر تئوریهای مختلفی در ارتباط با نظام بانکداری شکل گرفته است: 1) تئوری واسطهگری مالی بانکها 2) تئوری اصل ذخیره جزئی و 3) تئوری خلق اعتبار. شواهد تجربی نشان میدهد که تئوری سوم، بر تئوری اول و دوم ارجحیت دارد. بااینحال با بررسی نظریات موافق و مخالف خلق پول در تفکرات اسلامی و غربی، الگوی بانکداری ذخیره کامل برای اصلاح نظام بانکی که توسط اقتصاددانان غربی و اسلامی نیز مورد تأیید است پیشنهاد میشود. ازاینرو بر پایه مدل سازگار جریان ـ سهام (Stock-Flow Consistent Model) الگوی بانکداری ذخیره کامل و پیامدهای ناشی از آن، از جنبه تئوری و تجربی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تجربی بیانگر این است که در چهارچوب این الگو، بدهیهای دولت میتواند در بلندمدت به سمت صفر حرکت کند و متغیرهای کلان اقتصادی در وضعیت پایای خود قرار گیرند. ازاینرو حرکت به سمت بانکداری ذخیره کامل و بانکداری اسلامی، نقش مهمی در جهت اصلاح نظام بانکی و دستیابی به یک وضعیت پایدار در اقتصاد خواهد داشت.
