بررسی و تحلیل فقهی ساختار صکوک بدون سررسید در بازار سرمایه اسلامی
نویسندگان
1 استادیار گروه مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت مالی گرایش مهندسی مالی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
3 استادیار گروه الهیات، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.30497/ies.2021.75625چکیده
یکی از نوآوریهای اخیر بازار جهانی صکوک، معرفی و انتشار صکوک بدون سررسید در کشورهای اسلامی است. این اوراق بهعنوان یکی از ابزارهای مالی اسلامی ترکیبی، ماهیت بدهی ـ حقوق صاحبان سهام داشته و معمولاً دارای بازدهی منظم و بدون تاریخ سررسید از پیش تعیینشده است. بانکهای اسلامی با هدف مدیریت ریسک خودشان، رعایت رکن اول الزامات کفایت سرمایه بازل 3 و همچنین رعایت الزامات مقرراتی داراییهای با نقدشوندگی بالا اقدام به انتشار چنین اوراقی میکنند. همچنین دولت و بخش خصوصی نیز میتوانند برای تأمین مالی پروژههای خود صکوک بدون سررسید منتشر کنند. هدف از این پژوهش این است که امکان طراحی و انتشار صکوک بدون سررسید را از منظر فقهی تحلیل نماید. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی محسوب میشود. در این پژوهش عدم تعیین سررسید، تأخیر در توزیع سود دورهای، اولویتبندی و اختیار بازخرید اوراق مورد تجزیهوتحلیل فقهی قرار میگیرد. در این پژوهش پس از معرفی صکوک بدون سررسید، بیان ویژگیها و تجربه انتشار آن در کشورهای اسلامی، به روش توصیفی تحلیلی و با تأکید بر تجربه بینالمللی، به تحلیل فقهی الگوی صکوک بدون سررسید بر اساس عقود مشارکتی پرداخته شده است و نتایج گویای آن است که امکان طراحی صکوک بدون سررسید در قالب عقود مشارکت، مضاربه و وکالت وجود دارد.
