بررسی آثار و پیامدهای سکونتگاه های خلاق در توسعه مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار)
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
4 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22077/vssd.2023.6177.1175چکیده
روستا کهنترین شکل سکونتگاه بشری است و روستانشینی یکی از قدیمیترین شیوههای زندگی بشر است. از این رو، برنامهریزان روستایی باید برای توسعه پایدار روستاها به دنبال راهحل جدید و نویی باشند. در این راستا، ایجاد سکونتگاههای خلاق میتواند راهحلی مناسب برای پایداری روستاها باشند. هدف پژوهش حاضر بررسی آثار و پیامدهای سکونتگاههای خلاق در توسعه مناطق روستایی میباشد. پژوهش به لحاظ هدف،کاربردی است و به لحاظ ماهیت ونوع گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی – تحلیلی است. جمعآوری دادهها به دو صورت اسنادی و میدانی(پرسشنامه) در 5 بعد توسعه روستایی اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، نهادی – مدیریتی، زیست محیطی، کالبدی و 6 بعد سکونتگاههای خلاق(انعطافپذیری، ابتکار، آموزش و ترویج، خطرپذیری، رهبری، مشارکت) انجام شد. جامعهآماری پژوهش شامل سرپرستان خانواردرروستاهای شهرستان رشتخوار بوده که براساس فرمول کوکران حجم نمونه 377 خانوار محاسبه و همچنین برای تکمیل پرسشنامهها در این مطالعه، ازگروههای تصمیمساز شامل 15نفر از نخبگان(اساتید دانشگاه، کارشناسان و مدیران توسعه روستایی و کشاورزی) نظر خواهی شد. برای رتبه بندی و تحلیل فضایی روستا از تکنیک مولتی مورا و Arc GIS و برای تحلیلهای آماری از تکنیک AHP و نرم افزارهای Expert choice ، SPSS استفاده شد. در این پژوهش ، شاخص مشارکت با استفاده از تکنیک AHP، بیشترین امتیاز (30/0) و شاخص خطرپذیری کمترین امتیاز (11/0) را به خود اختصاص دادهاند. یافتههای تحقیق نشان دهنده آن است که، رابطه معناداری بین آثار و پیامدهای روستاهای خلاق و توسعه مناطق روستایی وجود دارد به گونهای که ضریب همبستگی بین آثار و پیامدهای سکونتگاههای خلاق و توسعه در سطح مناطق روستایی 710/0 به دست آمد. براین اساس، میتوان اظهار کرد که آثار و پیامدهای سکونتگاههای خلاق ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند.