کاربست تحلیل مضمونی در کشف شبکه مضمونی ایمان در قرآن
نویسندگان
1 ارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استادیار گروه علوم فرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی, دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22054/ajsm.2023.73749.1933چکیده
بیتردید، ایمان موهبت الهی است که انسان بهوسیله آن میتواند مسیر سعادت و تعالی را پیش گیرد. ازاینرو مقوله ایمان که فعل اختیاری نفس است، از مهمترین موضوعات اعتقادى در ادیان مختلف به شمار میآید. پیشینیان افعال اختیاری را تنها، نتیجه عامل معرفتی میدانستند؛ اما تتنس فیلسوف و روانشناس آلمانی، نفس انسان را دارای سه ساحت مستقل و همعرض معرفتی، عاطفی و ارادی دانسته و معتقد است تأثیر متقابل این ساحات در تحقق فعل اختیاری ازجمله ایمانآوری حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با تکیه بر روش «تحلیل مضمون» به بررسی این امور از منظر قرآن پرداخته است. در این راستا، 18 مضمون کلیدی بهعنوان زمینههای ایمان، از قرآن استخراج و در سه ساحت «معرفتی، عاطفی و ارادی» طبقهبندی و موردبررسی و تبیین قرار گرفت. یافتههای پژوهش نشان میدهد ایمان، محصول ترکیب ابعاد سهگانه معرفت، عاطفه و اراده است و این سه بُعد در هم اثرگذارند.