برآیند نقش ژئوپلیتیک جریانات فکری خاص خاورمیانه در امنیت منطقه ای
نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
سابقهی گروهای سیاسی و احزاب سیاسی در جهان اسلام، بهخصوص در منطقهی خاورمیانه، ریشه در اندیشههای اسلامی و تعلقات این اندیشهها در چند صدسال اخیر دارد بهطوریکه پس از دورهی عثمانی شاهد تبدیل این اندیشهها و دگرگونیشان در قالـب احـزاب و گروههـای سیاسی هستیم. مهمترین بخش تحولات خاورمیانه در جهان اسلام رخ میدهد، جهان اسلام در عمل مناطقی از شـمال افریقـا تـا خاورمیانـه و آسیای مرکزی را شامل میشود که کشورهای اسلامی هستند، کشورهای اسلامی موجود در منطقه در قبل از قرارداد سایکس-پیکو و پایان جنـگ جهـانی اول در 1918 تـا قرارداد لوزان در 1921، عملاً بخشی جداناییپذیر از امپراتوری عثمانی بودند. ولیکن بـا ورود اندیشـههای ناسیونالیسـتی و مفـاهیم جدیـد ازجمله دولت-ملت، کشور، حزب و... به جهان اسلام روندی جدید در تکامل فکری مسلمانان شکل گرفت. روشنفکران اسلامی و گروههای فکری ناسیونالیستی موجود در خاورمیانه بااینکه شکلگیریشان از هـر دو نظـر عقیـدتی و سازماندهی وابسته به غرب بود ولیکن باعث شد برای اولین بار جهان غرب متوجه شود که جهان اسلام چیزی فراتـر از امپراتوری عثمـانی است. در ادامه شکلگیری اخوان المسلمین در مصر و گروههای اسلامی در ترکیه، عربستان و ایران نشان داد که جهان اسلام در حال دگرگونی است. ازاینروی در این مقاله سعی شده با تبیین از تکامل ساختاری و کارکردی جریانات فکری و سیاسی آسیبشناسی در قالب یک مدل مفهومی صورت پذیرفته و در ادامه تصویری از عملکرد ژئوپلیتیک این احزاب و جریانات فکری در آینده امنیـت منطقـهای ارائـه شود.
