تحلیل سیاست خارجی ایران بر اساس مدل انتخاب عقلانی(مطالعه موردی برجام)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات آسیایی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.27834/CSIW.2411.1475.2.37.7چکیده
موضوع برجام بهعنوان چالشی ۲۰ ساله در سیاست خارجی ایران، نمایانگر پیچیدگیهای نظام تصمیمگیری این کشور است. طی چهار دهه گذشته، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک بازیگر منطقهای، با مسائل جهانی متعددی روبهرو شده است. نظام تصمیمگیری در ایران به دلیل وجود نهادهای مختلف و تأثیرپذیری از شرایط داخلی و بینالمللی از پیچیدگی بیشتری نسبت به سایر نظامهای سیاسی دیگر برخوردار است. چالش برجام به ویژه در تعامل با قدرتهای بزرگ جهانی به این پیچیدگیها افزوده و بر تصمیمگیریهای داخلی ایران تأثیرگذار بوده است. فرآیندهای تصمیمگیری داخلی و خارجی برجام در مواجهه با قدرتهای بزرگ نظام بینالملل و تعارضات معنایی در سطوح تصمیمگیری بر پیچیدگیهای موضوع افزوده است. نگارنده در این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال اصلی است که تصمیمات سیاست خارجی ایران در برجام، چگونه و تحت تأثیر چه فرآیند و عناصری شکل میگیرد؟ برای پاسخ؛ نویسنده با مبنا قرار دادن نظریه انتخاب عقلانی به دنبال تحلیل ساختار تصمیمگیری سیاست خارجی ایران در موضوع برجام با توجه به بازیگران رسمی و غیررسمی برآمده است. در این میان علاوه بر سطح تصمیمگیری، به عوامل داخلی و بینالمللی تأثیرگذار در تصمیمگیری سیاست خارجی ایران نیز اشاره شده و در نهایت مدل مفهومی سیاست خارجی ایران در برجام ارائه شده است.