روششناسی اقتصاد متعارف و مسئله انتخاب پیشفرضها: رویکردی بدیل در علم اقتصاد اسلامی
نویسندگان
1 استاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)
doi
10.30497/ies.2018.2230چکیده
پیشفرضها در علوم انسانی بنیان نظریهها را تشکیل میدهند و نظریهپردازان عموماً با فرض آنکه این پیشفرضها جهانشمول هستند از آنها برای استخراج قوانین جهانشمول و به اصطلاح طبیعی و علمی استفاده میکنند. در روششناسی اقتصاد متعارف نحوه انتخاب پیشفرضها به صورت صریح مورد توجه قرار نگرفته است. سؤال اصلی این پژوهش آن است که انگارههایی که در بنیان نظریهها تحت عنوان پیشفرض قرار میگیرند از چه منبعی و چگونه انتخاب میشوند. بر اساس مطالعات این پژوهش سه رویکرد عمده در منبع و نحوه انتخاب پیشفرضها وجود دارد این سه رویکرد عبارتند از: پیشفرضهای پیش تجربی، تجربی و رویکرد ابزارگرایی. این مقاله تلاش دارد تا رویکردهای مذکور را مورد انتقاد قرار داده و رویکردی بدیل در انتخاب پیشفرضها توسط روششناسی اقتصاد اسلامی معرفی نماید. در رویکرد پیشنهادی بر اساس دو اصل بنیادی یعنی اختیار انسان و واقعی بودن گزارههای وحیانی به نوعی روششناسی لایهای اشاره میشود که قوانین کلی حاکم بر پدیدهها را از منابع وحیانی و روابط جزئی بین آنها را با استفاده از تجربه مشاهدهگر یا نظریهپرداز بهعنوان پیشفرضهای درجه دوم بهدست میآورد.
