نسخه الحشایش کاخ گلستان ( منوچهرخان ) اوج تصویرسازی علمی در تمدن اسلامی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی
2 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jfava.2017.63169چکیده
نقش مؤثّر دیوسکوریدس ( حکیم یونانی )، مؤلّف کتاب الحشایش در تاریخ علم گیاهشناسی و جانورشناسی اسلامی زمینهساز ترجمههای متعدّد از کتاب او در جهان اسلام و در ادامه آن استنساخهای متعدّد از این کتاب در گذر زمان شده است. در بیشتر این نسخهها، نگارههایی مرتبط، متن علمی را همراهی میکنند. هنرمندان تصویرساز در اعصار مختلف ضمن تعهّد به متن و نگارههای پیش از خود تا حدودی سلیقۀ زیباییشناسی دورۀ خود را نمایندگی کردهاند. توجّه انسان عهد صفوی به مفردات دارویی و پزشکی قدیم و همچنین پیشرفت در حوزۀ کتابآرایی و تصویرسازی منجر به فراهم آمدن نسخۀ شاهانۀ الحشایش کاخ گلستان( منوچهرخان ) شده است. نسخۀ کاخ گلستان بهعنوان نفیسترین و آخرین نسخه از ترجمۀ عربی الحشایش (البته تا زمان نگارش این مقاله) جایگاه منحصربهفردی در تاریخ تصویرسازی علمی جهان اسلام دارد. و محمّدباقر حافظ، به دستور منوچهرخان بیگلربیگی ( والی مشهد )، طیّ شش ماه از روی یک نسخۀ قدیمی بازنویسی و تصاویر آن به وسیله ملک حسین اصفهانی بازنگاری گردیده و سرانجام در عصر روز جمعه سوم ماه مبارک رمضان سال 1038 به پایان رسیده است. نگارنده از طریق مطالعه تطبیقی نسخه ها در کنار توصیف و تحلیل تاریخی تصاویر به نتایج تحقیق دست یافته است.
