سناریوهای مدیریت منابع آب بر مبنای رویکرد آینده‌پژوهی: مطالعه موردی شهرستان تبریز

نویسندگان

1 استاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز

2 دانشیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان

3 استاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز

4 دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز

doi
10.30479/jfs.2020.12446.1150
چکیده

هدف: بروز بحران آب و گسترش نااطمینانی­ها در زمینه­ی پایداری و آینده­ی تأمین منابع آب، مدیران را ملزم به اتخاذ تصمیم­­های حیاتی در زمینه­ی مدیریت منابع آب با توجه به فرایندها و عوامل مختلف مؤثر و مرتبط در این زمینه به ویژه پیامدهای تغییرات اقلیمی، جمعیت، تصمیمات سیاسی و غیره نموده است. از این­ رو، هدف این مطالعه بررسی نظام‌مند عوامل أثر­گذار در ابعاد منابع و مصارف آب و تعریف آینده­های بدیل در این حوزه بر مبنای عوامل شناخته شده است. روش: تدوین سناریو از جمله ابزارهای پیشنهادی است که می­تواند به منظور بررسی پیامدهای آتی، در اتخاذ تصمیم­گیری­ها و اجرای سیاست­های مختلف راهبردی در زمینه‌ی مدیریت منابع آب، مؤثر واقع شود. این چارچوب در سطح منطقه­ای برای منابع آب شهرستان تبریز مورد ارزیابی قرار گرفته و با توجه به ماهیت پژوهش، از روش­های تحلیل ساختاری، سناریو­نویسی و دلفی استفاده می­شود. یافته­ها: طبق نتایج 15 عامل کلیدی در وضعیت منابع آب شهرستان تبریز دخیل هستند. بررسی حالت­های احتمالی در هر عامل در نهایت به 47 وضعیت احتمالی انجامید. با تحلیل تمام وضعیت­های احتمالی،  7585 سناریو ممکن، 9 سناریو باورکردنی و 4 سناریو با احتمال وقوع قوی در وضعیت آتی منابع آب شهرستان تبریز شناسایی شدند. نتیجه­گیری:با توجه به وضعیت موجود، ملاحظه شد که شکاف قابل توجهی تا تحقق اهداف بنیادین توسعه و دستیابی به سناریوهای مطلوب وجود داشته و از این­رو راهبرد­ها و تدابیر لازم در دستیابی به مطلوب­ترین آینده­ها معرفی گردید.