واکاوی فرصت‌ها و چالش‌های فراروی تولید زعفران در روستاهای دهستان رشتخوار

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22077/vssd.2021.4496.1032
چکیده

امروزه براساس روش‌های علمی دقیق در کشاورزی می‌توان با شناخت چالش‌ها‌ی هر منطقه، به فرصت‌هایی اصولی و جامع دست یافت. با توجه به اینکه زعفران به عنوان گرانبهاترین محصول کشاورزی و دارویی جهان محسوب می‌گردد، با شناخت چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو در تولید آن می‌توان شرایط کاملاً مطلوبی را در زندگی خانوارهای روستایی ساکن در مناطق مساعد برای تولید این محصول فراهم نمود. بر این اساس، هدف تحقیق حاضر، بررسی چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو برای تولید زعفران در خانوارهای روستایی رشتخوار می‌باشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. بدین منظور، ضمن مطالعات اسنادی و بازدیدهای اولیه میدانی، طیف گسترده‌ای از شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی، محیطی و کالبدی متناسب با شرایط روستاهای مورد مطالعه تعیین گردید. جمع‌آوری داده‌ها در روسـتاها و خانوارهای نمونه بر اساس شاخص‌های انتخابـی و از طریق پرسشنامه‌ انجام گردیده است. مطالعات میدانی تحقیق، در دو سطح روستا و خانوار صورت گرفته است که در این راستا، وضعیت چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو در تولید زعفران در 355 خانوار ساکن در 26 روستای این دهستان مورد بررسی قرار گرفت. جهت تجزیه ‌و تحلیل داده‌‌ها، از تحلیل‌های فضایی و آماری و نرمافزارهای ArcGIS و SPSS استفاده‌ شده است. یافته‌های پژوهش مؤید آن است که فرصت‌ها و چالش‌ها به صورت جداگانه و به ترتیب، هرکدام در قالب چهار بعد(محیطی، اقتصادی، اجتماعی، کالبدی – فضایی) دسته بندی شده‌اند که نشان می‌دهد، در بحث چالش‌ها بعد محیطی با (21/29) درصد از مقدار ویژه به عنوان مهم‌ترین چالش و در بحث فرصت‌ها، بعد اقتصادی با (58/49) درصد از مقدار ویژه به عنوان مهم‌ترین فرصت در سطح دهستان رشتخوار محسوب می‌شود.