تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر
نویسندگان
1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22077/vssd.2021.4838.1050چکیده
گردشگری را میتوان به عنوان یک فعالیت خاص در دوران مدرن و پستمدرن دانست که دارای توان ظرفیتسازیهای چندگانهی قابلتوجه در فضاهای گردشگرپذیر است. در این راستا پژوهش حاضر باهدف تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در سکونتگاههای روستایی شهرستان رضوانشهر تدوین شده است. تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی ـ تحلیلی است. پهنه جغرافیایی مورد مطالعه مشتمل بر سکونتگاههای روستایی ناحیه رضوانشهر است. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای سه تیب روستا (دشتی، ساحلی و کوهپایه ای) شناسایی شدند. دادههای مورد نیاز برای تحلیل و پاسخگویی به سوالات تحقق در جامعه محلی، از مصاحبههای نیمه ساختاریافته از چهار گروه روستاییان، متولیان و برنامهریزان بخش گردشگری، صاحبان کسب و کارهای گردشگری و مدیران محلی و همچنین از طریق تکمیل پرسشنامه محققساخته بهدست آمده است. در تحلیل دادهها از روشی کیفی و نرمافزار GIS بهره گرفته شده است. تجزیه و تحلیل دادهها و استنتاج اطلاعات لازم با روش تحلیل موضوعی دپوی و گیلتین صورت پذیرفته است. یافتهها نشان داد که نخست، 16 منافع در پنج مقوله کلی در محدوده مورد مطالعه مشخص گردید. همچنین نه منافع در سه مقوله کلی برای مالکان ابزار تولید و در نهایت شش منافع در یک مقوله کلی برای صاحبان نیروی کار شناسایی شد. دوم؛ مقایسه میزان جذب منافع حاصل از گردشگری در نواحی روستایی تیپهای مورد مطالعه نشان داد که مقدار ارزش کمی شاخصهای اقتصادی متأثر از گردشگری در تیپ روستاهای کوهپایهای/کوهستانی بیشتر است. تیپ روستاهای کوهستانی به لحاظ برخورداری از منافع گردشگری در رتبه اول و تیپهای ساحلی و جلگهای/دشتی در رتبههای بعدی جای گرفتهاند، همچنین مقایسه جذب منافع در قشرهای مورد مطالعه(مالکان ابزار تولید و صاحبان نیروی کار) نشان داد که همگان سهمی یکسانی در منافع ندارند و مالکان ابزار تولید(سرمایهداران) منافع بیشتری نسبت به صاحبان نیروی کار در محدوده مورد مطالعه کسب میکنند.