راهبرد جمهوری اسلامی ایران در مجموعه امنیتی خاورمیانه با تأکید بر قدرت هوشمند (مطالعه موردی بحران عراق و سوریه)

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران.

doi
10.27834/CSIW.2405.1401.3.34.1
چکیده

با شروع بیداری اسلامی و حرکت‌های موسوم به بهار عربی و به دنبال آن تنش‌هایی که در منطقه غرب آسیا ایجاد شد، موقعیت و چیدمان قدرت کشورهای این منطقه را دستخوش تغییراتی کرد. در این بین بحران و جنگ داخلی عراق و سوریه را می‌توان مجزا و یک تنش متفاوت به نسبت سایر مشکلات امنیتی ایجاد شده در خاورمیانه تلقی کرد. چراکه در این بحران کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به شکل جدی و قدرتمند در صدد رسیدن به منافع ملی خود برآمدند. در بین این کشورها راهبرد سیاست خارجی ایران با هدف تأمین حداکثری منافع ملی و استفاده از ظرفیت‌های موجود دست به اقدامات اساسی در این خصوص به‌منظور حفظ منافع ملی خود استفاده نمود. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی با هدف بررسی تأثیر بحران‌های غرب آسیا بر جایگاه جمهوری اسلامی ایران انجام شده و داده‎‎ های‎ لازم نیز به صورت کتابخانه ای و استفاده از منابع معتبر اینترنتی جمع آوری شده است. مسأله اصلی این پژوهش این است که ج.ا.ایران در قبال بحران‌های خاورمیانه به ویژه عراق و سوریه چه راهبرد هوشمندانه‌ای را در پیش گرفته است؟یافته های نهایی این پژوهش نشان می دهد که مشکلات امنیتی-سیاسی موجود در خاورمیانه باعث شد نقش جمهوری اسلامی ایران در منطقه برجسته شود. لذا، حضور ایران در اجلاس منطقهای به منظور حل بحران به رغم مخالفت های آمریکا، همگرایی با کشورهای عضو محور مقاومت در بعد سخت افزاری و نرم افزاری، ایجاد بسیج مردمی به منظور تاثیرگذاری و جذب مردم این کشورها و در دست گرفتن ابتکار عمل نظامی در مقابل رقبای منطقهای خود در خاورمیانه را می توان نمونه هایی از راهبرد هوشمندانه ایران در قبال بحران  سوریه و عراق به شمار آورد.