تحلیل مکانی تاب‌آوری نواحی روستایی در برابر زلزله (مورد مطالعه: دهستان دولت آباد در شهرستان جیرفت)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22077/vssd.2021.4504.1033
چکیده

هدف اصلی این تحقیق سنجش ضریب تاب‌آوری مناطق روستایی دهستان دولت آباد شهرستان جیرفت در برابر زلزله است که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق توصیفی-تحلیلی به شمار می‌رود. داده‌های نظری به روش کتابخانه‌ای و با استفاده از داده های مرکز آمار ایران، کتب موجود و مقالات جمع‌آوری شده است. همچنین اطلاعات میدانی به روش مشاهده گردآوری شد. پس از استخراج شاخص‌ها (طبیعی و انسانی)، وزن شاخص‌ها با استفاده از مدل چند متغیره(FAHP) بدست آمد؛ سپس به وسیله سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تجزیه و تحلیل شده است. تحلیل یافته‌ها با استفاده از مدل فازی نشان می‌دهد در بین شاخص‌های تحقیق بیشترین ارزش وزنی را شاخص گسل اصلی و فرعی به خود اختصاص داده است و کمترین ارزش مربوط به شاخص شاغلان ده سال و بیشتر بوده است. همچنین روستاهای مورد بررسی از یک الگوی واحدی پیروی نمی‌کند و میزان تاب‌آوری آنها در برابر زلزله متفاوت ارزیابی شده است؛ به گونه‌ای که 60 درصد از کل روستاهای دهستان دولت آباد در پهنه‌ای با تاب‌آوری زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است؛ همچنین روستاهایی نظیر دولت آباد، علی آباد و رضی آباد بیشترین آسیب را در هنگام وقوع زلزله دارد و دارای تاب‌آوری خیلی کم است. روستاهایی که در محدوده با تاب‌آوری خیلی زیاد قرار دارند، 53 درصد از کل روستاهای محدوده مورد مطالعه را شامل می‌شود.