تحلیل فرم و محتوای شمعدان های فلزی دوره صفوی موجود در موزه متروپولیتن
نویسندگان
1 استادیار، گروه فلز، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه فلز، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22075/aaj.2025.35771.1309چکیده
فلزکاری یکی از مهم ترین دستاوردهای هنری دوره صفوی بوده است که تغییر مذهب رسمی کشور به مذهب شیعه، تلاش برای ایجاد حکومت ملی، رویکرد شاهان صفوی در راستای گسترش روابط با اروپا و کوچ ارامنه به ایران تأثیرات زیادی بر آثار خلق شده این دوره گذاشته است، به طوری که این اتفاقات بر آثار خلق شده فلزی قابل مشاهده هستند. یکی از مهم ترین آثار فلزی این دوره شمعدان ها هستند، که از منظر فرم و تزیین از شهرت قابل توجهی در حوزه هنرهای اسلامی برخوردارند. شمعدان های این دوره غالباً به شکل استوانه با پایه عریض و لبه بالایی دارای انحنا به سمت خارج بودند که هیچ شباهتی با شمعدان های دوره های قبل ندارند. این شمعدان های استوان های شکل از آلیاژ برنج ساخته شده بودند و نقوش متفاوتی با نقوش رایج بر شمعدان های پیشین داشتند. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از: این شمعدان ها دارای چه شاخصه های فرمی، تزیینی و محتوایی هستند؟ هدف این پژوهش، معرفی، بررسی و تحلیل فرمی و محتوایی 5 شمعدان صفوی محفوظ در موزه متروپولیتن از منظر زیباشناختی است. تحقیق پیشرو از منظر هدف، کاربردی و از منظر روش تحقیق، از نوع توصیفی- تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات نیز به صورت اسنادی و جست وجو در موزه متروپولیتن است که 5 نمونه به صورت انتخابیِ هدفمند گزینش شده اند و مورد بررسی قرار گرفته اند. تجزیه و تحلیل داده ها به روش کیفی انجام شده است. نتایج نشان می دهد مضامین تزیینی از نوع کتیبه نگاری اشعار فارسی به همراه نقوش گیاهی که در یک مورد از نقوش حیوانی شیر، پلنگ، روباه، بز کوهی و خرگوش بهره جسته است.
