بررسی و تحلیل استعاره‌های شناختی نهج‌البلاغه در حوزه دنیا و آخرت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم.

2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم.

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم.

doi
چکیده

استعاره‌ شناختی از شیوه‌های زبانی برای بیان مفهومی خاص به واسطه مفاهیم دیگر است. غالباً مفاهیم انتزاعی ازجمله مواردی هستند که برای شناخت و معرفی مفهوم خاصی، نیاز به تشبیهات، کنایه‌ها، استعاره و مجاز هست تا با به کار‌گیری مفاهیم عینی، معنای موردنظر به ذهن نزدیک‌تر و فهم آن ملموس‌تر شود. با واکاوی استعاره‌های مفهومی مربوط به دنیا و آخرت می‌توان بدین نتیجه رسید که مفاهیمِ عقلی مانند زندگی‌دنیوی، آخرت، مرگ، اعمال‌نیک، انسان و کارِ بد از طریق نگاشت آنها با حوزه‌های ملموسی چون گذرگاه، مقصدِ نهایی، کوچ، توشه، مسافر، موانع سفر مفهوم‌سازی شده‌اند. نهج البلاغه به‌عنوان مهم‌ترین منبع سخنان امیرمؤمنان× سرشار از استعاره‌های شناختی است. این نوشتار بر آن است تا با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی به بررسی استعاره‌های شناختی سخنان امیرمؤمنان× درباره‌ دنیا و آخرت بپردازد و حوزه‌های مفهومی سفر را برای سخن گفتن درباره‌ دنیا و آخرت به‌عنوان مفهوم مقصد مورد تحلیل قرار دهد. امام علی× با استفاده از مفاهیم مربوط به حوزه مفهومی سفر، با استفاده از استعاره به معرفی دنیا و آخرت پرداخته و انسان را از فریفته شدن به دنیا برحذر داشته و به روی آوردن به آخرت ترغیب نموده است.