فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آثار هنری موزه حضرت معصومه (س) (آستانه قم) بیانگر تاریخ و نبوغ هنرمندان ایرانی- اسلامی در رشته‌های مختلف هستند. مجموعه درهای چوبی این موزه شامل دو اثر از دوره صفوی، شش اثر از دوره قاجار و یک صندوق‌قبر صفوی است که با تکنیک‌هایی مانند منبت، خاتم، جووک، گره‌چینی، معرق و کنده‌کاری تزیین شده‌اند. نقوش این آثار عمدتاً برگرفته از طرح‌های ایرانی- اسلامی چون هندسه، کتیبه، نقوش اسلیمی و ختایی می‌باشند. ضرورت از انجام این تحقیق معرفی در­های موجود در موزه آستانه قم بوده و نگارندگان لازم دانسته­ اند تا به بررسی تخصصی درهای موجود در موزه آستانه قم از منظر ساختاری فرم، تکنیک و نقوش تزیینی بپردازند. آثاری که بخشی ارزشمند از هنرهای چوبی- مذهبی ایران را در دوره‌های مختلف تاریخی بازنمایی می‌کنند. هدف این پژوهش، معرفی این درها و تحلیل شیوه‌های ساخت و تزیین آن‌ها، شامل تکنیک‌های اجرایی و دسته‌بندی نقوش به­ کاررفته، می‌باشد. سؤال اصلی پژوهش این است که اساس طراحی و به‌کارگیری نقوش و تکنیک‌های استفاده ‌شده بر روی درهای موزه حضرت معصومه (س) چه بوده­ است؟ این پژوهش به‌لحاظ ماهیت، بنیادی و از نوع توصیفی‌- ‌تحلیلی است. اطلاعات از طریق مطالعات اسنادی بوده و مشاهدات میدانی گردآوری شده­ است. نتایج نشان می‌دهد که تکنیک خاتم، به‌­ویژه پس از دوره صفویه، یکی از رایج‌ترین شیوه‌های تزیینی بر درهای آرامگاه‌ها و زیارتگاه‌ها بوده ­است. تکنیک‌های منبت و کنده‌کاری که سابقه‌ای کهن در هنر چوب ایران دارند، در این آثار حضوری پررنگ دارند. از نظر نقش‌پردازی نیز نقوش هندسی پایه اصلی طراحی را تشکیل داده و پس از آن، نقوش کتیبه‌ای با محتوای دینی و مذهبی در قالب اشعار مذهبی (علی­ الخصوص روز عاشورا و مصیبت ­های کربلا) و عمدتاً با خط ثلث و نستعلیق سهم عمده‌ای را به خود اختصاص داده‌اند.