بررسی نقش صندوق توسعه ملی در تحقق عدالت اقتصادی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)
2 استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، گرایش اقتصاد اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع)
doi
10.30497/ies.2015.1757چکیده
پس از شوک اول نفتی و مشاهده تجربههای خاص در کشورهای نفتی، مانند بیماری هلندی توجه اقتصاددانان به منابع نفت و گاز افزایش چشمگیری یافت. مشاهده آثار منفی بهرهبرداری از منابع نفت و گاز موجب بروز تحولات و اتخاذ سیاستهایی در کشورهای صادرکننده نفت شد. یکی از این تحولات در نیم قرن گذشته تأسیس صندوقهای ثروت ملی در بیشتر کشورهای نفتی بود. یکی از دلایل مهم در تشکیل این صندوقها، استفاده بهینه از منابع نفت و گاز در راستای توسعه اقتصادی و برقراری عدالت توزیعی و بیننسلی در کشورها بوده است. در ایران هم نهادی شبیه صندوقهای ثروت ملی، با نام «صندوق توسعه ملی» در سال 1389 تأسیس شد. در این اثنا، با توجه به اینکه مفهوم توسعه اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با مفهوم عدالت دارد، لذا یکی از مسائل مهمی که صندوق توسعه ملی با آن مواجه است، مسئله عدالت است. سؤال مهم این است که نقش صندوق توسعه ملی در تحقق عدالت اقتصادی چیست؟ لذا هدف از تحقیق پیشرو ارائه پاسخ مناسب به سؤال مذکور است. در این راستا ابتدا با استفاده از روش کتابخانهای و مراجعه به متون و آثار دانشمندان مسلمان، معیارهای تحقق عدالت اقتصادی در نظام اقتصادی اسلام جمعبندی شده و سپس با توجه به معیارهای مفروض، ساختار حقوقی- اقتصادی (اساسنامه) صندوق تحلیل و ارزیابی شده است. نتایج بررسی نشان میدهد که ساختار حقوقی- اقتصادی صندوق توسعه ملی، با معیارهای تحقق عدالت همخوانی ندارد و بهمنظور رفع تعارض ساختار جدید که مبتنی بر تأسیس «مرکز علمی-پژوهشی صندوق» میباشد، پیشنهاد شده است.
