خوانش بیشمتنی پوسترهای فرهنگی (مطالعه موردی: پوستر نمایشگاه نقاشی حضور)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه هنرهای تجسمی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار، گروه هنرهای تجسمی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
3 استادیار، گروه طراحی، دانشکده طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
4 استادیار، گروه هنراسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردیبلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22075/aaj.2025.34449.1257چکیده
ایجاد ارتباط و ارائه معنا از وظایف اصلی متون تصویری است. در این میان، نظام پوسترهای فرهنگی به جهت سرشت هنری، مخاطبین و رمزگان محدودی را شامل میشوند. مؤلفین پوسترهای فرهنگی از روشهای متنوعی برای استتار معانی در متون خود بهره میجویند که این معانی گاه به جهت مسائل فنی و گاه به جهت مسائل زیباشناختی دچار انکسار در خوانش میشود. چارچوب نظری بینامتنیت از طریق حرکت میان روابط متون در چارچوبی نظاممند، انکشاف و استنتاج معانی را تسهیل میکند. بیشمتنیت ژنتی قابلیتهای فراوانی را برای کاربست در خوانش و تحلیل متون و همچنین خلق و آفرینش متون در انواع هنرها، بهخصوص «هنرهای تجسمی» در اختیار منتقد- مؤلف قرار میدهد. سؤال پژوهش حاضر این است که تبیین روابط بیشمتنی در پوستر فرهنگی نمایشگاه حضور چه معانی پنهانی از این متون گرافیکی را آشکار می کند؟ در این راستا، پوستر نمایشگاه حضور از پروژه پوسترهای گالری طراحان آزاد بر اساس الگوی شش مرحلهای خوانش بیشمتنی متون تصویری مبتنی بر نظریه ژرار ژنت، به روش توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع اسنادی و اینترنتی مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داد پوستر نمایشگاه حضور در دو سطح رمزگان ساختاری و رمزگان فرایندی حائز معنامندی است. رمزگان ساختاری معنای روبنایی و سطحی را در برمیگیرد که حاوی اطلاعات ابتدایی است؛ اما در رمزگان فرایندی، استنتاج معنا از طریق حرکت میان روابط بیشمتن با پیشمتنها میسر میشود که معانی گوناگونی را شامل میشود. همچنین پیکره مطالعاتی از منظر گشتارهای کمی درجات مختلفی از جمله: گشودگی، آرایش و پیرایش شامل میشود. از منظر تراگونگیهای مضمونی نیز، بینانشانهای، ترارسانهای و تراکاربردی، در تحلیل متون متجلی گشته است.
