جستاری بر شناخت مؤلفه های رنگ‌های مکمل در دو نقاشی ابوالحسن غفاری در شخصیت نگاری از رجال عصر ناصری بر اساس رویکرد رنگ‌شناسی

نویسندگان

1 دانشیار گروه نقاشی دانشکده هنر دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

doi
10.22075/aaj.2025.37014.1345
چکیده

ابوالحسن غفاری کاشانی یکی از مهم‌ترین هنرمندان نامی دوره قاجار در زمینه نقاشی پیکرنگاری درباری بوده و در نقاشی‌های او علاوه بر ویژگی‌های بدیع و منحصربه‌فرد به شناخت دقیق کامل او در استفاده از رنگ‌های مکمل در تاریخ علمی رنگ نیز پرداخته ‌شده ­است. دانش رنگی ایرانی در آثار هنرمندان ایرانی از سبک و ویژگی ­های بصری برخوردار بوده که سینه ­به ­سینه به هنرمندان انتقال یافته و ابوالحسن غفاری نیز امری آگاه از خواص رنگی و نحوه استفاده از مؤلفه­ های ساختاری رنگ، کنتراست و تباین هم زمان بوده ­است. در آثار او  ذائقه رنگی در طبع­ شناسی رنگی برای نمایش آثار پیکرنگاری رعایت می­ شده و در دو اثر مورد بحث در این پژوهش این نکته مورد توجه ویژه قرار گرفته ­است و نوآوری پژوهش حاضر را نشان می­ دهد. هدف از پژوهش حاضر مطالعه رنگ‌شناسی سنتی بر مبنای ذائقه رنگی و کنتراست هم‌زمان و استفاده از رنگ‌های طبع گرم و سرد در دو نقاشی پیکرنگاری از او از رجال دوره قاجار است. سؤالات اصلی در این پژوهش به این شرح است: نحوه بازنمایی و استفاده از رنگ‌های مکمل در شخصیت‌پردازی در آثار ابوالحسن غفاری ­کاشانی چگونه به­ کار رفته ­است؟ این پژوهش از نوع کیفی و به روش توصیفی- تحلیلی است و تحلیل آثار بر اساس بررسی اصول رنگ ­شناسی سنتی با تمرکز بر رنگ­ های مکمل و کنتراست همزمان به‌کار رفته ­است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد ابوالحسن غفاری از دانش رنگی بالایی برخوردار بوده و نحوه استفاده از رنگ‌های مکمل را در آثار خود به صورت آگاهانه و کاربردی با تأکید بر کنتراست همزمان به­ کار برده­ است. در آثار موردبحث در این پژوهش کنتراست هم‌زمان و توجه به طبع ­های رنگ گرم و سرد موردتوجه هنرمند در دو اثر از رجال درباری دوره قاجار برای بازنمایی بوده­ است.