معرفی و تحلیل بصری نگارههای نسخه خطی جَروننامه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران
doi
10.22059/jfava.2016.59951چکیده
جَروننامه، حماسهای منظوم و مصور متعلق به نیمه دوم دوره صفوی و مکتب نقاشی اصفهان است که در موزه بریتانیا نگهداری میشود. این اثر را به قدری شیرازی نسبت دادهاند و داستان آن شرح نبرد سپاه ایران با پرتغالیها در زمان شاه عباس اول و توصیف صحنههای رزم و رشادتهای فرماندهان سپاه صفوی میباشد. ده نگاره جَروننامه فاقد هر گونه امضا یا شناسه است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و شیوه استقرایی، جَروننامه را به عنوان یکی از نسخه نگارههای ناشناخته هنر صفوی معرفی کرده و به بررسی جزییات صوری و مشخصات هنری تصاویر آن پرداخته است. نتایجی که محقق شده است نشان میدهد؛ نگارههای جَروننامه در سه مضمون رزم، بزم و سوگواری به تصویر درآمدهاند و عناصر بصری و ساختاری هر یک از آنها در خدمت موضوع قرار دارند. علاوه بر آن، از ویژگیهای بصری خاص نسخه میتوان به مواردی چون تناسب رنگها با فضای بیانگرانه و حسی، طراحی شتابزده مناظر و تزیینات، چهرههای منفعل، تعدد پیکرهها و پیروی ابعاد صفحه از تناسبات اشاره کرد. قرابت سبکی تصاویر جَروننامه با اصول زیباییشناسی مکتب نقاشی اصفهان متقدم و شیوه مبتنی بر سنت نقاشی ایرانی، در طراحی و قلمگیری، پیکرههای فاقد شکوه و اهمیت انسان بر فضای تصویر به ظهور میرسد.