بررسی اسلوب خط در نسخهای از رسالۀ احکام نجوم
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد رشتۀ گرافیک از پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه ارتباط تصویری و عکاسی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jfava.2016.59958چکیده
خط نامتعارف و کمتر شناختهشدها ی که نسخهای از کتاب احکام نجوم (کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، شمارۀ 17225) بدان کتابت شده، یکی از حلقه های گمشده را در تاریخ خوشنویسی ایرانی نمایان می سازد. به نظر میرسد با توجه به شباهتها و تفاوتهای این خط با نسخ و کوفی شرقی، خط نسخۀ احکام نجوم را میتوان اسلوب ویژه ای برای کتابت نسخ خطی در برههای از تاریخ در نظر گرفت. این پژوهش با هدف مطالعة این خط کمتر شناختهشده و همچنین گمانهزنی دربارۀ تاریخِ احتمالی کتابتِ نسخۀ بیانجامۀ احکام نجوم، به شیوۀ تاریخی، تحلیلی و تطبیقی صورت میگیرد. خط نسخۀ احکام نجوم، خط نَسخی است که برخی از ویژگی های کوفی شرقی را با خود دارد. با در نظرگرفتن مشترکات ظاهری خط این نسخه با نسخههای کهن فارسی دیگر همچون کتاب الابنیه عن حقایق الادویه، ترجمان البلاغه، معانی کتاب الله تعالی و تفسیره المنیر و تحدید نهایات الاماکن لتصحیح مسافات المساکن، احتمال دارد نسخۀ مورد بررسی ما در حوالی قرون پنجم تا ششم هجری قمری به قید کتابت درآمده باشد. همچنین، شباهت اسلوب خط در نمونههای فوق، احتمال وجود شیوهای مرسوم در خط نسخ در حدود قرون پنجم و ششم هجری قمری را تا حد زیادی تأیید میکند.
