تبیین ژئوپلیتیکی حضور بازیگران فرامنطقهای در شاخ آفریقا: مطالعه موردی رژیم صهیونیستی
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی، گروه مطالعات ژئوپلیتیک، مرکز مطالعات آفریقا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.27834/CSIW.2312.1326.3.30.5چکیده
شاخ آفریقا یکی مناطق مهم در این قاره و تأثیرگذار در عرصه بینالملل است که از دیرباز و بخصوص در دههها و سالهای اخیر ارزشهای ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک، ژئواستراتژیک و... آن توجه بازیگران منطقهای و فرامنطقهای را به خود جلب کرده است و در حال حاضر بسیاری از آنها در این منطقه فعال هستند. یکی از بازیگران منطقهای فعال در شاخ آفریقا، اسرائیل است که در ابعاد سیاسی، نظامی، امنیتی، اطلاعاتی، اقتصادی، تجاری و... در این منطقه حضور و فعالیت دارد. علل مختلفی برای حضور اسرائیل در شاخ آفریقا وجود دارد که در چارچوب اندیشه ژئوپلیتیک قابل بحث و تحلیل است. سؤال اصلی پژوهش این است که مهمترین علل حضور و فعالیت اسرائیل در شاخ آفریقا کداماند؟ و تحلیل ژئوپلیتیکی این علل چیست؟ پژوهش به دلیل اکتشافی بودن، فرضیه محور نیست. پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد استنباطی و تحلیل محتوا (روش) و بهرهگیری از منابع کتابخانهای درصدد شناسایی و تحلیل ژئوپلیتیکی علل حضور اسرائیل در فضاهای ساحلی و آبی شاخ آفریقا است. نتایج پژوهش نشان میدهد که مهمترین علل حضور فعال اسرائیل در فضاهای آبی و ساحلی شاخ آفریقا عبارت از تسلط بر موقعیت راهبردی شاخ آفریقا، جلوگیری از تسلط کشورهای عربی بر این منطقه، تأثیرگذاری بر مصر، مقابله با نفوذ ایران در شاخ آفریقا و همکاری با آمریکا در اجرای برنامهها و سیاستهای آن در این منطقه است (یافتهها) که هر یک از علل، ماهیتی ژئوپلیتیکی دارند.