واکاوی مؤلفه هایی از پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه ارتباط تصویری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22075/aaj.2025.33019.1199چکیده
پسامدرنیسم اصطلاحی مبهم و چالشی است که از نیمه ی دوم قرن بیستم در حوزه های مختلف فکری_فرهنگی گسترش یافت. این اصطلاح چنان مفهوم پیچیده ای است که در تعریف، تاریخ شروع، اصول و مؤلفه های آن توافقی بین نظریه پردازان وجود ندارد؛ در حالی که عده ای پسامدرنیسم را ادامه مدرنیسم و مکمل آن می دانند، برخی آن را واکنشی علیه مدرنیسم و در تقابل با آن در نظر می گیرند. نمودهای پسامدرنیسم نیز مثل خودش در حوزه های فرهنگی_هنری متفاوت و حتی متناقض است. در پژوهش حاضر تلاش شد برخی از نمودهای پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران واکاوی و به این پرسش پرداخته شود که پسامدرنیسم با چه سازوکارهایی در شاخه های مختلف گرافیک معاصر ایرانی نمایان شده است؟ به منظور پاسخ به این پرسش داده هایی با استفاده از منابع اسنادی گردآوری و سپس با روش توصیفی_تحلیلی بررسی شد. جامعه آماری پژوهش حاضر پوسترها، لوگوها و تبلیغات گرافیکی معاصر ایران است که از بین آن ها حجم نمونه به روش هدفمند انتخاب شدهاست؛ به این مفهوم که اولاً نمونه ها از گرافیک معاصر ایرانی انتخاب شد و ثانیاً از بین آثار طراحی گرافیک معاصر ایران، نمونه هایی انتخاب شد که مؤلفه هایی از پسامدرنیسم نمود بارزتری در آن ها داشتند. حجم نمونه به تعدادی انتخاب شد که اشباع نظری حاصل شود و مخاطب با تکیه بر آن ها مولفه های پست مدرنیسم را در گرافیک معاصر ایران را پیگیری کند. هدف از مقاله ی حاضر تشریح و تبیین برخی از مؤلفه های پسامدرنیسم و بازتاب آن ها در گرافیک معاصر ایران است. نتایج حاکی از آن است که در گرافیک معاصر ایران برخی از مؤلفه های پسامدرنیسم از جمله حضور مؤلف، التقاط گرایی، فوق واقعیت، سلیقه ی عامه و افول کلان روایت ها قابل پیگیری است و این مؤلفه ها بیشتر از سایر مؤلفه های پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایرانی نمایان است.