واکاوی مؤلفه هایی از پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه ارتباط تصویری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22075/aaj.2025.33019.1199
چکیده

پسامدرنیسم اصطلاحی مبهم و چالشی است که از نیمه­ ی دوم قرن بیستم در حوزه­ های مختلف فکری_فرهنگی گسترش ‌یافت. این اصطلاح چنان مفهوم پیچیده ­ای است که در تعریف، تاریخ شروع، اصول و مؤلفه ­های آن توافقی بین نظریه ­پردازان وجود ندارد؛ در حالی­ که عده ­ای پسامدرنیسم را ادامه مدرنیسم و مکمل آن می ­دانند، برخی آن را واکنشی علیه مدرنیسم و در تقابل با آن در نظر می­ گیرند. نمودهای پسا­مدرنیسم نیز مثل خودش در حوزه ­های فرهنگی_هنری متفاوت و حتی متناقض­ است. در پژوهش حاضر تلاش ­شد برخی از نمودهای پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران واکاوی و به این پرسش پرداخته شود که پسا­مدرنیسم با چه سازوکارهایی در شاخه­ های مختلف گرافیک معاصر ایرانی نمایان شده­ است؟ به منظور پاسخ به این پرسش داده­ هایی با استفاده از منابع اسنادی گردآوری و سپس با روش توصیفی_تحلیلی بررسی ­شد. جامعه آماری پژوهش حاضر پوسترها، لوگوها و تبلیغات گرافیکی معاصر ایران است که از بین آن­ ها حجم نمونه به روش هدفمند انتخاب ­شده‌است؛ به این مفهوم که اولاً نمونه ­ها از گرافیک معاصر ایرانی انتخاب­ شد و ثانیاً از بین آثار طراحی گرافیک معاصر ایران، نمونه­ هایی انتخاب­ شد که مؤلفه ­هایی از پسامدرنیسم نمود بارزتری در آن­ ها داشتند. حجم نمونه به تعدادی انتخاب­ شد که اشباع نظری حاصل ­شود و مخاطب با تکیه بر آن­ ها مولفه­ های پست­ مدرنیسم را در گرافیک معاصر ایران را پیگیری­ کند. هدف از مقاله ­ی حاضر تشریح و تبیین برخی از مؤلفه ­های پسا­مدرنیسم و بازتاب آن­ ها در گرافیک معاصر ایران است. نتایج حاکی از آن است که در گرافیک معاصر ایران برخی از مؤلفه ­های پسامدرنیسم از جمله حضور مؤلف، التقاط­ گرایی، فوق واقعیت، سلیقه­ ی عامه و افول کلان­ روایت­ ها قابل‌ پیگیری ­است و این مؤلفه­ ها بیشتر از سایر مؤلفه­ های پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایرانی نمایان ­است.