بررسی نقوش جانوری و «جانوران ترکیبی» در آثار سنگی تمدن جیرفت

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22059/jfava.2016.57706
چکیده

تمدن جیرفت، از تمدن‌های کهن فلات ایران در حوز‌ۀ‌ هلیل‌رود است. ظروف و اشیای به‌دست‌آمده از این منطقه نه‌تنها بیانگر فرهنگ و تمدن غنی این سرزمین است، بلکه به دلیل داشتن تصاویر زیبا و بدیع، از ظرفیت‌های درخور ملاحظه‌ برای پژوهش در مورد شیوۀ‌ زندگی و فرهنگ رایج در میان مردم این منطقه برخوردار است. هدف از این پژوهش، معرفی، شناخت و بیان نمادین موجودات تصویرشده روی ظروف سنگی جیرفت است. بنابراین، در این پژوهش که به شیوۀ‌ توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای تدوین شده است، با این فرض ‌که شیوۀ پردازش این نقش‌ها، متأثر از طبیعت و نگرش مذهبی و دینی مردم جیرفت است، تعدادی از نقوش حیوانی و انسانی حک‌شده روی ظروف سنگی بررسی شده است. نتیجۀ این پژوهش، حکایت از تأثیر درخور ملاحظۀ شیوۀ زیست و تفکر مردمان باستانی جیرفت بر نحوۀ‌ طراحی برخی از نقوش خاص ازجمله نقوش حیوانی، انسانی و نقوش جانوری ترکیبی دارد. این نقوش، نوعی تخیل خلاق را به نمایش می‌گذارند؛ تخیلی که سبب شکل‌گیری تصاویری شده است که می‌توان آن‌ها را نتیجۀ باورهای فکری مردم این سرزمین دانست.