بحران طوفانهای گرد و غبار محصولی منطقهای با بازخورد گسترده ملی و محلی برای ایران (مطالعه موردی: شهرستان سرپل ذهاب)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانش آموخته دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 دانش آموخته دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان
doi
10.2783.4999/CSIW.2306.1276.1.28.3چکیده
در سالهای اخیر وقوع ریزگردها به بحرانی جدی در منطقهی خاورمیانه تبدیل شده و موجب بازخوردهای گستردهای شده است. در این میان، کشور ایران متناسب با موقعیت جغرافیایی خود به صورت گسترده تحت تأثیر اثرات این پدیده قرار گرفته است. در این پژوهش در دو بخش به بررسی این پدیده در شهرستان سرپل ذهاب پرداخته شده است؛ نخست شناسایی روند و تحلیل اقلیمی آن و سپس بررسی پیامدهای محیطزیستی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و دفاعی – امنیتی. بخش نخست این پژوهش با استفاده از تجزیه و تحلیل دادههای اقلیمی انجام شد و در بخش دوم، پس از بررسیهای کتابخانهای و مصاحبه با خبرگان، 5 شاخص و 32 گویه در ارتباط با پیامدهای ریزگردها احصاء شد. سپس شاخصها و گویههای احصاءشده در اختیار 18 نفر از خبرگان قرار گرفت. پس از تأیید شاخصها و گویهها، پرسشنامهای در اختیار 350 نفر از شهروندان قرار گرفت و نتایج با استفاده از مدل معادلات ساختاری PLS تجزیه و تحلیل شدند. رهگیری طوفان فرینِ آوریل سال 2008، نشان میدهد که توده گرد و غباری نشأتگرفته از مناطق غرب عراق و شرق سوریه است که با جهتی نسبتاً شمال غربی-جنوب شرقی وارد مناطق غربی ایران میشود. همچنین نتایج بار عاملی گویهها نشان داد که مهمترین پیامد ریزگردها عبارتاند از تأثیر بر افزایش تردد غیر قانونی از مرز، کاهش مقدار سبزینگی گیاهان، افزایش آفات گیاهی و جانوری و افزایش اعتراضات و شورشهای خیابانی و شهری.