سیر تحول کالبدی نوشآباد از سکونتگاه نخستین تا شهر امروزین
نویسندگان
1 مربی، گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مرمت و احیاء بناها و بافت های تاریخی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22075/aaj.2023.27389.1154چکیده
شهر امروزین نوشآباد سکونتگاهی تاریخی است که دیرینگی آن به دوران پیش از اسلام و عصر ساسانی میرسد. مهمترین اثر بازمانده از دوران قبل از اسلام نوشآباد شهر زیرزمینی معروف به اوئی است. تاریخ نوشآباد در دوران اسلامی در منابع تاریخی معدودی ذکر شده، لیکن شواهد معماری برجای مانده همچون قلعه تاریخی، ابنیه مذهبی چون مناره مساجدجامع عتیق از دوره سلجوقی و محراب گچبری مسجد علی از دوران ایلخانی و همچنین ابنیه متعدد از دوران صفوی نشان از اهمیت آن تا دوران صفوی دارد. نوشآباد همچنین در دوران قاجار و پهلوی رشد و گسترشیافته و محلات متعدد و به تبع آن مراکز محله، آثار معماری عمومی و خانههای ارزشمندی در آن شکل گرفته است. در دهههای اخیر، خصوصاً پس از شهر شدن نوشآباد در ابتدای دهه هشتاد، روند توسعه نوشآباد با ساخت محلات جدید و خیابانکشی ادامه یافته است و این نشان از توسعه تدریجی و پایدار نوشآباد در طول تاریخ دارد. با اینحال بعضاً تخریبهایی نیز در بافت قدیم صورت گرفته است و همین موضوع ضرورت شناخت شهر تاریخی و مستندسازی آثار معماری را ضرورت میبخشد. در نوشتار پیشرو نویسندگان به دنبال پاسخ این پرسشها میباشند: 1- هسته تاریخی شکلگیری نوشآباد کجاست؟ 2- سیر توسعه کالبدی این شهر چگونه میباشد؟ همچنین با این فرضیه که نوشآباد از زمان شکلگیری تا امروز توسعه پایداری را سپری کرده، هدف از این تحقیق نمایش بصری سیر توسعه کالبدی شهر در ارتباط با آثار تاریخی و محلات مسکونی در دورههای مختلف است. پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است بدین شکل که با استفاده از تطبیق منابع تاریخی و پژوهشهای علمی با مطالعات میدانی، تصاویر هوایی و نقشههای شهری وضع موجود، سیر توسعه کالبدی نوشآباد از هسته اولیه تا شهر امروزین شناسایی شده و به شکل بصری ارائه گردیده است.
