فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدرسه مادرشاه یا چهارباغ اصفهان یکی از شاهکارهای هنری بر جای‌مانده از دوره صفوی است که مجموعه‌ای از هنرهای گوناگون در ساخت آن به­ کار رفته‌است. یکی از شاخصه‌های مهم این مدرسه تاریخی درِ  ورودی اصلی آن است که بر زیبایی و عظمت مدرسه افزوده­‌است. مطالعاتی که روی این اثر انجام گرفته بیشتر شامل مطالعات تاریخی، بررسی نقوش و کتیبه‌خوانی است و تاکنون نتایج یک بررسی فنی و علمی در خصوص آن منتشر نشده ­است. هدف از انجام این پژوهش شناسایی روکش فلزی درِ مدرسه و روش ساخت آن و همچنین مطالعه روش طلاکاری مورد استفاده در تزیین بخش‌هایی از سطح آن است. در همین راستا، پرسش­ های این پژوهش آن است که روکش فلزی درِ مدرسه چهارباغ اصفهان از چه جنسی ساخته شده، با چه روشی تولید گردیده و طلاکاری بخش­ های تزیینی آن به چه شیوه­ای انجام گرفته ­است؟برای این منظور ابتدا بررسی جزییات سطح اثر در محل با بزرگ‌نمایی‌هایی بیشتر انجام­ گرفت. سپس مطالعات آزمایشگاهی با استفاده از میکروسکوپ نوری (OM)، میکروسکوپ ‌الکترونی‌ روبشی نشر میدانی مجهز به طیف‌سنج تفکیک‌انرژی (FESEM-EDS) انجام­ شد. نتایج به‌دست­ آمده از بررسی‌ها نشان داد که بدنه اصلی در از فلز نقره تقریبا خالص ساخته شده ­­است. مقادیر بسیار کم از عناصر مس و سرب، در حدود 1 درصد، نیز در ترکیب روکش نقره‌ای در شناسایی ­شد. این مقدار کم امکان چکش‌کاری و ساخت ورق را فراهم کرده­‌است. علاوه بر این وجود آخال‌های اکسیدی در ورق نقره، استفاده از عملیات حرارتی (تابکاری) در فرایند ساخت آن را نشان می‌دهد. وجود جیوه در لایه طلا و همچنین زیر لایه طلا (سطح مشترک نقره و طلا) نشان داد که تزیینات طلایی روی بخش‌های مختلف روکش نقره‌ای به روش ملغمه‌ای (جیوه‌ای) اجرا شده­‌است که مشابه روش به‌کار رفته برای طلاکاری در مسجد جامع عباسی اصفهان، دیگر نمونه متعلق به دوره صفوی، است.