جهانی شدن فرهنگی و چالشهای سیاستگذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران (تحلیل اسناد بالادستی)
نویسندگان
1 دکتری جامعه شناسی فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.2783.4999/CSIW.2301.1229.3.26.2چکیده
سیاستگذاری فرهنگی به معنای خطمشیهای فرهنگی، تدابیر و راهکارهایی برای حمایت و توسعه فعالیتهای فرهنگی است و عوامل مختلفی بر آن تأثیرگذار است. یکی از مهمترین عوامل، جهانیشدن و پیامدهای آن است که همه ابعاد جوامع را نیز تحت تأثیر تحولات محیط جهانی خود قرار میدهد. از ابعاد مهم جهانی شدن بعد فرهنگی آن است که با تولید مشترک محصولات و به دنبال آن مصرفهای مشترک فرهنگی از سویی انتخابهای متعددی را پیش روی مصرفکنندگان قرار میدهد و از سویی دیگر این همگرایی مداوم فرهنگها منجر به فرسوده شدن فرهنگهای ملی و بومی میگردد. از اینرو کشورها در قالب سیاستگذاری فرهنگی واکنشهای مختلفی نشان میدهند که در یک دستهبندی میتواند شامل گفتمان پیشگیری، مقاومت و توسعهای باشد. کشوری مانند ایران که در شرایط موضعگیری با نظام و قدرت سرمایهداری است، نشان دادن نوع واکنش آن در مقابل فرهنگ مسلط جهانی بسیار بااهمیت است که در سیاستگذاری فرهنگی ظهور پیدا میکند. لذا در این مطالعه در پی بررسی تأثیر چالشهای جهانی شدن بر سیاستگذاری فرهنگی و الگوی حاکم بر آن با روش تحلیل محتوای کیفی اسناد بالادستی هستیم. در مجموع 93 کد اولیه استخراج و 3 مضمون اصلی، 5 مقوله و 10 زیرمقوله شناسایی گردید. نتایج نشان میدهد که با وجود توجه به فرهنگ و هویت ایرانی- اسلامی و لزوم احیای آنها (رویکرد پیشگیرانه) و همچنین مباحث درونزایی و برونگرایی تولید و مصرف محصولات فرهنگی (رویکرد مقاومتی) در اسناد بالادستی، سیاستهای نوع توسعهای بیش از انواع دیگر است.